دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Spatio-temporal variations of wind erosion potential in Khorasan Razavi province using RWEQ model تغییرات مکانی- زمانی، روند و عوامل محرک پتانسیل فرسایش بادی در خراسان رضوی بر اساس مدل RWEQ 120 144 221368 10.22034/jargs.2025.478055.1144 FA علیرضا راشکی گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0003-0213-7097 سجاد طالقانی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2024 09 15 <strong>Aim: </strong>Long-term wind erosion data is essential for sustainable land management. Razavi Khorasan province experiences wind erosion, resulting in dust storms that cause considerable damage. The sources of wind erosion and dust storms appear to change over time. This research aims to understand the dynamic patterns of wind erosion and its main drivers.<br><strong>Material & Method: </strong>This study examines the spatial and temporal variations in wind erosion potential in Razavi Khorasan province using the RWEQ model..It investigates how factors such as soil sensitivity, geography and climate influence wind erosion  by analyzing data from the period (2000-2021).. Results were validated using AAI, BDI satellite data.<br><strong>Finding: </strong>Significant differences in erosion sensitivity were observed in Razavi Khorasan, mainly due to geographical factors such as vegetation distribution, soil characteristics, and weather patterns.Areas with less vegetation and looser surface soils are particularly affected. The southwestern and southeastern parts of Razavi Khorasan show a broader distribution of wind erosion potential. On the contrary, the northern region have relatively lower soil erosion potential due to different climatic conditions, including more precipitation and lower temperature.<br><strong>Conclusion: </strong>The most significant expansion of erosion-prone areas occurs during the spring and summer seasons.. In the summer months, intense wind erosion activities shift from the southeast and southwest parts (such as Khaf and Bardskan) to the central regions (such as Taibad, Torbet Jam, Sarkhs and Bejestan). However, specific microclimate conditions in certain parts of Razavi Khorasan, such as the western parts of Sabzevar and Davarzen, results in increase wind erosion in spring compared to summer.<br><strong>Innovation: </strong>Using erosion models on the Google Earth Engine platform overcomes local and traditional computational limitations, allowing for the rapid processing of extensive spatial data.. This approach greatly simplifies the creatation of wind erosion maps and potentially enables long-term practical applications. <strong>هدف:</strong> وجود داده‌های بلندمدت فرسایش بادی جهت مدیریت پایدار سرزمین ضروری است. استان خراسان رضوی تحت تاثیر فرسایش بادی و در نتیجه طوفان‌های گرد و غبار است که سالانه خسارات‌های زیادی را وارد می‌کنند. هدف این پژوهش درک الگوهای دینامیکی فرسایش بادی و محرک‌های اساسی آن است.<br><strong>روش و داده:</strong>  این مطالعه به تحلیل تفاوت‌های مکانی و زمانی پتانسیل فرسایش بادی با استفاده از مدل RWEQ در استان خراسان رضوی می‌پردازد و چگونگی تأثیر عواملی مانند حساسیت خاک، جغرافیا و آب‌وهوا را بر وقوع آن با تجزیه و تحلیل داده‌ها در دوره‌ی زمانی (2000-2021) بررسی می‌کند. در نهایت با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای AAI, BDI نتایج به دست آمده اعتبارسنجی می‌شود.<br><strong>یافته‌ها:</strong> تفاوت‌های قابل توجهی در حساسیت به فرسایش در خراسان رضوی تشخیص داده شد که در درجه اول به عوامل جغرافیایی مانند توزیع پوشش گیاهی، ویژگی های خاک و الگوهای آب و هوایی به ویژه، مناطقی با پوشش گیاهی کم و خاک‌های سطحی سست‌تر نسبت داده می شود. بخش‌های جنوب غربی و جنوب شرقی خراسان رضوی، توزیع گسترده‌تری از پتانسیل فرسایش بادی را نشان می‌دهند. برعکس، بخش‌های شمالی پتانسیل فرسایش خاک نسبتاً کمتری را به دلیل شرایط اقلیمی متفاوت از جمله بارش بیشتر و دمای پایین‌تر تجربه می‌کنند.<br><strong>نتیجه‌گیری:</strong> بیشترین گسترش مناطق مستعد فرسایش در طول فصول بهار و تابستان رخ می‌دهد. فعالیت‌های شدید فرسایش بادی در طول ماه‌های تابستان از بخش‌های جنوب شرقی و جنوب غربی (مانند خواف و بردسکن) به سمت مناطق مرکزی (مانند تایباد، تربت‌جام، سرخس و بجستان) جابه‌جا می‌شوند. با این حال، شرایط ریزاقلیمی خاص در مناطق خاص خراسان رضوی، مانند بخش‌های غربی سبزوار و داورزن، منجر به افزایش فرسایش بادی در فصل بهار نسبت به تابستان می‌شود.<br><strong>نوآوری، کاربرد نتایج:</strong> کاربرد مدل‌های فرسایشی در پلتفرم گوگل ارتث انجین، محدودیت‌های محاسباتی محلی و سنتی را از بین می‌برد و داده‌های فضایی گسترده را در یک بازه زمانی کوتاه پردازش می‌کند. این رویکرد به طور قابل توجهی فرآیند تولید نقشه‌های فرسایش بادی را ساده می‌کند و به طور بالقوه کاربردهای عملی طولانی مدت را امکان‌پذیر می‌کند. https://jargs.hsu.ac.ir/article_221368_b976327311fb0ee592ee45a4b13341ec.pdf