دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 10 23 Effects of Mediterranean Teleconnection Indices on the Rainfall Oscillations in Major Watersheds of Iran تأثیر نمایه‌های دورپیوندی مدیترانه بر نوسانات بارش در حوضه‌های آبریز ایران 222 240 225267 10.22034/jargs.2025.485686.1156 FA مهدی صداقت گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایـران. 0000-0002-2662-4730 حمید نظری پور گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2024 10 27 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> Atmospheric teleconnections play an important role in the study of regional circulations and their effect on temperature or precipitation regimes. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Therefore, the current study has investigated the relationship between Iran's 6 main watersheds' precipitation oscillation and the Mediterranean teleconnection indices (MTIs) to find a criterion for monitoring and predicting rainfall. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">For this purpose, the 8th edition of GsMap rainfall data with a spatial resolution of 0.1* 0.1 has been used in Iran. Also, to calculate the MOI1, MOI2, WeMOI, and CACO values from the NCEP/NCAR reanalysis base sea level pressure data and the SaOI values from the ERA5 reanalysis base of the European Center for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) in reference points during the years 2000 to 2023 has been used. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Statistical relationships were estimated using the Pearson correlation test. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Examining the internal correlation of the MTIs showed that the MOI1 and MOI2 indices, with a correlation coefficient (CC) of 0.9, had the highest correlation; the CACO index, with a CC of 0.58 and 0.56, respectively, had the most significant direct relationship with MOI2 and MOI1. Among the indices, CACO, MOI1, and MOI2 have played the most important role in the rainfall oscillation of Iran. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Also, the western watershed has the most significant inverse correlation with MTI values. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Most of the significant relationships of MTIs with the time series of rainfall in Iran's watersheds have been of the inverse correlation type. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">It means that the positive phase of MTIs is associated with a decrease in rainfall in most of the main catchment basins, and vice versa, their negative phase has increased Iran's rainfall. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Spring rainfall in the western, central, and northeastern basins of Iran shows the highest correlation with the indices CACO, MOI1, and MOI2. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">But contrary to expectation, winter rainfall has not presented a reliable and significant relationship with the MTIs. هدف: دور پیوندهای جوی نقش مهمی در مطالعه گردش‌های منطقه‌ای و تأثیر آن‌ها بر رژیم‌های دما یا بارش دارند؛ لذا پژوهش حاضر با هدف یافتن معیاری برای پایش و پیش آگاهی بارش، رابطه نوسانات بارش حوضه‌های آبریز اصلی کشور را با دورپیوندهای مدیترانه (MTIs) بررسی نموده است. روش و داده: به این منظور از ویراست هشتم داده‌های بارش GsMap با تفکیک مکانی 1/0 در 1/0 در محدوده ایران استفاده شده است. همچنین برای محاسبه مقادیر نمایه‌های MOI1، MOI2 ، WeMOI و CACO از داده‌های فشار تراز دریا پایگاه تحلیل مجدد NCEP/NCAR و مقادیر نمایه SaOI از پایگاه تحلیل مجدد ERA5 مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های آب و هوای میان رده (ECMWF) در نقاط مرجع طی سال‌های2000 الی 2023 استفاده شده است. روابط آماری با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون برآورد گردید. یافته‌ها: بررسی همبستگی درونی نمایه‌های دورپیوند نشان داد که دو ورژن نمایه MOI با ضریب هبستگی 9/0 بالاترین همبستگی و نمایه CACO با ضریب همبستگی ۰/۵۸ و ۰/۵۶ بیشترین رابطه مستقیم معنادار را با دو ورژن نوسان مدیترانه داشته‌اند. از میان نمایه‌های دورپیوند به ترتیب CACO، MOI1 و MOI2 بیشترین نقش را در نوسانات بارش کشور ایران داشته‌اند. همچنین حوضه غرب بیشترین همبستگی معکوس معنادار را با مقادیر نمایه‌ها داشته است. نتیجه‌گیری: بیشتر روابط معنادار MTIs با سری‌های زمانی بارش حوضه‌های آبریز کشور ایران از نوع همبستگی معکوس بوده است. این بدان معناست که فاز مثبت MTIs با کاهش میزان بارش اغلب حوضه‌های آبریز اصلی همراه بوده و بالعکس فاز منفی آن‌ها افزایش بارش را در ایران در پی داشته است. نوآوری، کاربرد نتایج: بر اساس نتایج بارش فصل بهار در حوضه‌ غرب، ایران مرکزی و شمال شرق بیشترین همبستگی را با نمایه‌های CACO، MOI1 و MOI2 نشان داده است. لیکن بارش فصل زمستان بر خلاف انتظار روابط چندان قابل اتکا و معناداری با نمایه‌ها ارائه ننمود است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225267_bcc2c3cf20fadecff3df349732f48dca.pdf