دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Relationship between vegetation and morphometric indices with soil erosion rate in Meshkin Chai watershed using RUSLE model ارتباط شاخص‌های پوشش گیاهی و مورفومتری با میزان فرسایش خاک در حوضه آبخیز مشکین چای با استفاده از مدل RUSLE 1 24 213794 10.22034/jargs.2025.485712.1157 FA موسی عابدینی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-4243-4670 امیر حسام پاسبان گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0009-0005-0400-2075 آوا نوری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2024 10 27 Aim: This study aims to investigate the relationship between vegetation and morphometric indices with soil erosion rates in the Meshkin Chay watershed using the Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE) model. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Method: To achieve the research objective, the RUSLE empirical model was employed to estimate annual soil erosion. For this purpose, various datasets were utilized, including rainfall data from the Meteorological Organization, a 1:250,000 soil texture map obtained from the Forests, Rangelands and Watershed Management Organization of Iran, a 30-meter Digital Elevation Model (DEM), and Landsat 9 satellite imagery. These datasets were integrated in a Geographic Information System (GIS) environment, and following the overlay of all relevant layers, the average soil erosion rate across the watershed was calculated. Subsequently, vegetation and morphometric indices were analyzed to assess their influence on the soil erosion process using ArcMap, and erosion zonation maps were generated. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Finding: The results indicated that soil loss across the entire watershed ranged from 0 to 108.61 tons per hectare per year, with a total annual soil erosion estimate of 50.89 tons per hectare per year. Additionally, the relationship between vegetation and morphometric indices with annual soil erosion was examined. Among these indices, the slope index showed the highest influence and a statistically significant correlation with annual soil erosion, accounting for 74% of the variation in soil erosion. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: This study generated a soil erosion risk map for the Meshkin Chay watershed using the RUSLE model and GIS analysis. The findings revealed that slope, vegetation cover, slope curvature, and topography indices had the strongest correlations with annual soil erosion, with their impacts being statistically significant. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">The novelty of this study lies in the integration of vegetation and morphometric indices to assess their combined effect on soil erosion within the Meshkin-Chay watershed. هدف: ارتباط شاخص‌های پوشش گیاهی و مورفومتری با میزان فرسایش خاک در حوضه آبخیز مشکین‌چای با استفاده از مدل RUSLE است. روش و داده: برای دستیابی به هدف پژوهش از مدل تجربی فرسایش خاک جهانی اصلاح‌شده استفاده ‌شد. بدین منظور به ترتیب<span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-theme-font: minor-bidi;"> برای برآورد فرسایش سالانه خاک در حوضه مورد مطالعه، از داده‌های بارش سازمان هواشناسی، نقشه بافت خاک با مقیاس 1:250000 اخذ شده از سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مدل رقومی ارتفاع 30 متری و تصاویر ماهواره‌ای لندست 9 استفاده شد. این داده‌ها در محیط سامانه اطلاعات مکانی تلفیق شده و پس از روی هم‌گذاری لایه‌ها، میزان متوسط فرسایش خاک در سطح حوضه محاسبه گردید. در ادامه، با تحلیل شاخص‌های پوشش گیاهی و مورفومتری، تأثیر این عوامل بر فرآیند فرسایش خاک در محیط ArcMap ایجاد و نقشه‌های پهنه‌بندی تهیه شدند. یافته‌ها: با توجه به نتایج به دست آمده میزان هدررفت خاک برای کل حوضه در دامنه بین 0 تا 61/108 تن در هکتار در سال برآورد شد. همچنین فرسایش کل سالانه خاک حوضه مورد مطالعه برابر با 89/50 (تن بر هکتار در سال) برآورد گردید. در بررسی دیگر ارتباط بین شاخص‌های پوشش گیاهی و مورفومتری با میزان فرسایش سالانه خاک انجام پذیرفت. بنابراین بر اساس نتایج به ‌دست آمده شاخص Slope (74/0 درصد) بیش‌ترین تأثیرگذاری و همبستگی معنی‌داری با میزان فرسایش سالانه خاک در حوضه آبخیز مشکین‌چای داشت. نتیجه‌گیری: در این پژوهش، نقشه خطر فرسایش خاک حوضه مشکین‌چای با استفاده از مدل RUSLE و تحلیل GIS تهیه شد. نتایج نشان داد شاخص‌های شیب، پوشش گیاهی، انحناء دامنه و توپوگرافی بیش‌ترین همبستگی را با فرسایش سالانه داشته و تأثیرگذاری آن‌ها به‌طور معناداری مشخص شد. نوآوری، کاربرد نتایج: در این پژوهش با ترکیب شاخص‌های پوشش گیاهی و مورفومتری و ارتباط آن با فرسایش خاک در حوضه آبخیز مشکین‌چای مورد بررسی قرار گرفت.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_213794_aa920f26ff4f8e3ce05aeb520f4a8348.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Genealogy of Urban Renewal: The Problematization of Tehran’s Neighborhoods in the Discipline of Planning during the Second Pahlavi Period (1941–1979) تبارشناسی نوسازی شهری: مسأله‌مند شدن محلات تهران در نظام برنامه‌ریزی، دوره پهلوی دوم (1320 تا 1357) 25 45 221371 10.22034/jargs.2025.491445.1164 FA احمد یزدانیان گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایـران. 0000-0002-6234-6264 محمدرضا پورجعفر گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایـران. مجتبی رفیعیان گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایـران. Journal Article 2024 12 01 Aim: Every discourse produces its own space. Therefore, various urban policies are viewed as mediators of order and systems of spatial relations, aligning with centralized discourse. Corresponding to such an encounter, at the concrete level of metropolitan areas, some neighborhoods that are left out of the limits of the central order are exposed to a special way of naming and subsequently called by the power apparatus. Urban renewal is considered one of the policies for shaping and reshaping spatial relations, which, more than ever, seeks to optimize economic and social relations in space in line with the interests of central policies. Method: This research critically examines urban policies within the contexts identified as outdated during the second Pahlavi period. The historical perspective has been able to make visible some invisible layers of spatial relations in the studied period in Tehran. Findings: The research findings, spanning policy, planning, and concrete situations, reveal that the central neighborhoods of Tehran became increasingly problematic for management during the second Pahlavi period, primarily due to the capital's designation as the center of a great civilization. Conclusion: Undoubtedly, a genealogical reading of urban renewal policies and reflections on the emergence of textures that are now considered worn out can provide grounds for democratic planning and policymaking in the discourse arena. A plan that considers the spatial differences. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: #0e101a; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Innovation:<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: #0e101a; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> The current research can be a kind of activism in the concrete and discursive field. The reading of spatial relations from a historical perspective can make the procedures of transforming discourse policies into reality visible to researchers and ultimately provide the possibility of forming different forms of urban policies in the planning system of Iran. هدف: در دوره‌های مختلف، دم و دستگاه‌های مدیریتی شیوه‌های متعددی برای مواجه با وضعیت‌های اجتماعی و فضایی دارند. از همین‌رو می‌توان گفت هر نظم گفتمانی، فضای خاص خودش را تولید می‌کند. در این معنا، انواع سیاست‌های شهری، میانجی‌های نظم و نظام بخشی به مناسبات فضایی در راستای نظم گفتاری مرکزیت‌یافته تلقی می‌شوند. متناسب با چنین مواجه‌ای، در سطح انضمامی شهرها برخی محلات شهری که از حدود نظم مرکزی بیرون مانده‌اند یا کنار گذاشته شده‌اند، در معرض شیوه خاصی از نام‌گذاری و متعاقبا فراخوانی توسط آپاراتوس قدرت قرار می‌گیرند. نوسازی شهری در مقام یکی از سیاست‌های به‌فرم کردن مناسبات فضایی تلقی می‌شود که بیش از هر زمانی به دنبال بهینه‌سازی روابط اقتصادی و اجتماعی در فضا در راستای اصول و ضوابط سیاست‌های مرکزی است. روش: پژوهش حاضر تلاش می‌کند از خلال مرور تاریخی به خوانش انتقادی از سیاست‌های شهری در بافت‌هایی که مسأله‌دار یا فرسوده نام‌گذاری شده‌اند در دوره پهلوی دوم بپردازد. نگرش تاریخی به خوبی توانسته است برخی لایه‌های برسازنده و نامرئی روابط فضایی در دوره مورد مطالعه در شهر تهران را مرئی و قابل درک کند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش در سطوح سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و وضعیت انضمامی نشان می‌دهد در دوره پهلوی دوم محلات مرکزی شهر تهران بیش از هر زمانی با مسأله‌مند شدن تهران به‌مثابه پایتخت تمدن بزرگ برای نظام مدیریتی پروبلماتیک می‌شوند. هم از این‌روست که ضرورت مداخله و نوسازی در محلات مرکزی شهر تهران در مرکز توجه منطق مدیتریتی قرار می‌گیرد. نتیجه‌گیری: بدون شک خوانش تبارشناسانه از سیاست‌های نوسازی شهری و تامل پیرامون لحظات ظهور بافت‌هایی که امروزه فرسوده خوانده می‌شوند، می‌تواند در ساحت گفتمانی زمینه‌های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دموکراتیک را فراهم آورد. چنین شیوه‌ای از برنامه‌ریزی مبتنی بر تفاوت‌های فضایی خواهد بود. نوآوری: پژوهش حاضر می‌تواند در ساحت گفتمانی و انضمامی نوعی کنشگری باشد. چرا که خوانش مناسبات فضایی از منظر تاریخی می‌تواند رویه‌های تبدیل سیاست‌های گفتمانی به حقیقت را برای پژوهشگران رویت‌پذیر ساخته و در نهایت امکان برساختی متفاوت از سیاست‌های شهری در نظام برنامه ریزی کشور فراهم آورد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_221371_6704e3c14eaa09d76b68210294871d2a.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Flood susceptibility mapping in the semi-arid region of Tabas using machine learning algorithms پهنه‌بندی سیلاب در منطقه نیمه‌خشک طبس با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین 46 67 220164 10.22034/jargs.2025.509539.1182 FA مهناز ناعمی تبار مرکز پژوهشی مطالعات جغرافیایی و علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، 0000-0002-0474-2592 محمد علی زنگنه اسدی گروه آب و هوا شناسی و ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری مهدی بروغنی مرکز پژوهشی مطالعات جغرافیایی و علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، 0000-0003-4867-3469 Journal Article 2025 03 01 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">This study aims to identify flood-prone areas in the semi-arid region of Tabas using LT, K-SVM, and KNN machine learning algorithms and to examine the most critical factors affecting flooding in the region. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: First, 288 flood points were collected from the Natural Resources and Watershed Management Organization of South Khorasan Province. In the second step, the data were divided into two parts: 70% for training and model development, and 30% for validation. Then, 12 key factors in assessing flood potential were examined, and the accuracy of the algorithms was evaluated using various statistical indicators. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">The flood zoning maps indicate that, according to the LT algorithm, the northern and western regions face a high risk of flooding, estimated at 43%. The western and southern areas are at very high risk (36%). In contrast, the K-SVM algorithm indicates that the central, western, and southern parts of the region have a high risk of flooding (59%), whereas the eastern, northern, and central areas face a very high risk of flooding (41%). According to the KNN algorithm, the northern, central, and eastern regions show a high flood risk, estimated at 38%. The northwestern and western regions are classified as very high-risk zones, accounting for 27% of the total area. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: Flood zoning maps indicate that high-risk areas are located near waterways, where subsurface water flow generates moisture fronts. Hydrological factors, such as flood-related indices, indicate that the western, central, northern, northwestern, and southeastern regions are the main flood-prone areas<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">The present study uses machine learning algorithms, which bring significant innovations. This approach not only increases the accuracy of predictions but also enables the use of multi-purpose data and the identification of complex patterns. The outcomes of this method will play a significant role in flood management and in preserving the health of aquatic ecosystems. هدف:<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">هدف از پژوهش حاضر شناسایی مناطق مستعد سیلخیز در منطقه نیمه‌<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">خشک طبس با استفاده از الگوریتم‌<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">های یادگیری ماشین لجستیک درختی (LT<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">)، (K-SVM<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">) خطی و نزدیک‌ترین همسایه <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">(KNN<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">) است تا مهم‌ترین عوامل مؤثر در سیل‌خیزی منطقه شناسایی و مورد بررسی قرارگیرد. روش و داده: ابتدا 288 نقطه سیلابی از منابع سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان جنوبی گردآوری شده است. در گام دوم داده‌ها به دو بخش تقسیم شدند: 70 درصد جهت آموزش و توسعه مدل و 30 درصد جهت اعتبارسنجی. سپس 12 عامل کلیدی در ارزیابی پتانسیل سیلاب مورد بررسی قرار گرفت و دقت الگوریتم‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری مختلف ارزیابی شد. یافته‌ها: نقشه‌های پهنه‌بندی سیل نشان می‌دهند که <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">در الگوریتم LT<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">، مناطق شمالی و غربی با خطر سیل خیزی زیاد (%43) و نواحی غربی و جنوبی با خطر خیلی زیاد (%36) مواجه هستند. در مقابل، الگوریتم K-SVM<span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> نشان می‌دهد که قسمت‌های مرکزی، غربی و جنوبی منطقه در معرض سیل‌خیزی زیاد (%59) قرار دارند، در حالی که نواحی شرقی، شمالی و مرکزی خطر سیل‌خیزی خیلی زیاد (%41) را نشان می‌دهند. در الگوریتم KNN<span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> نیز نواحی شمالی، شرقی و مرکزی با خطر سیل‌خیزی زیاد (%38) و مناطق شمال‌غربی، غربی و مرکزی با خطر سیل‌خیزی خیلی زیاد (%27) قرار گرفته است که ناشی از تغییرات کاربری اراضی، به ویژه در مناطقی است که فاقد پوشش گیاهی هستند که باعث افزایش رواناب می‌شود و خطر سیلاب را تشدید می‌کند. نتیجه‌گیری: نقشه‌های پهنه‌بندی سیلاب نشان می‌دهند که مناطق پرخطر در نزدیکی آبراهه‌ها قرار دارند جایی که جریان آب‌های زیرسطحی باعث تشکیل جبهه‌های رطوبتی می‌شود. این امر مقاومت خاک را کاهش داده و احتمال وقوع <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">سیل‌خیزی را افزایش می‌دهد. عوامل هیدرولوژیکی مانند شاخص‌های مرتبط با <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">سیل‌خیزی، مناطق غربی، مرکزی، شمال و شمال‌غرب و جنوب‌شرق را به عنوان مناطق سیل‌خیز اصلی معرفی می‌کنند نوآوری، کاربرد نتایج: استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین در پژوهش‌ حاضر نوآوری‌های قابل توجهی را به همراه دارد. این رویکرد نه تنها دقت پیش‌بینی‌ها را افزایش می‌دهد، بلکه امکان استفاده از داده‌های چندمنظوره و شناسایی الگوهای پیچیده را فراهم می‌کند. نتایج حاصل از این رویکرد، در مدیریت سیلاب و حفظ سلامت اکوسیستم‌های آبی تأثیرگذار خواهد بود.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_220164_eb21e635b8c871ecbd66a72d46ccf09b.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Evaluating the vitality of urban spaces and their impact on social life in border cities (case study: Piranshahr) ارزیابی سرزندگی فضاهای شهری و تأثیر آن بر حیات اجتماعی در شهرهای مرزنشین (مطالعه موردی: پیرانشهر) 68 86 221373 10.22034/jargs.2025.485666.1155 FA سه نار ملا حمد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. علی پناهی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-0286-4326 حسن احمدزاده گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Journal Article 2024 10 27 <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;">Aim:<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;"> The current research aims to assess the vitality of urban spaces and their impact on social life in Piranshahr. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">Materials & Method: The research method in the present study is quantitative and explanatory in terms of purpose and in terms of application; the results are of the type of applied research; in order to analyze the data, a partial least squares model was used in Smart-pls software and t, and Pearson tests were used in SPSS software. The statistical population of the research also includes the citizens of Piranshahr; the sample size of 384 people was determined using Cochran's method. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">Finding: The research findings indicate that among the indicators of vitality, three perceptual-aesthetic, identity-meaning, and physical indicators have a statistical value higher than 2.58, and their significance is notable at a 99% confidence level. Additionally, two safety, sanitary, and performance indicators have a lower statistic of 1.96, and their situation is unfavorable in Piranshahr. Additionally, among the indicators of social life in urban spaces, two indicators of social interaction and social belonging are statistically significant at the 95% confidence level, and the social responsiveness index is in an unfavorable situation. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: The results indicate a significant relationship between the components of vitality and social life in urban spaces at the 95% confidence level, suggesting that an increase in vitality has led to an improvement in social life. <span style="font-size: 11.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Urban vitality plays a crucial role in enhancing city livability and shaping social life. This issue is particularly vital in border areas like Piranshahr, which face various social, economic, and physical challenges. The study’s innovation lies in emphasizing vitality as a driver of improved social life in border towns, providing insights for effective future planning in Piranshahr. هدف: هدف از تحقیق حاضر ارزیابی سرزندگی فضاهای شهری و تأثیر آن بر حیات اجتماعی در شهر پیرانشهر است. روش و داده: روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر از نوع کمی و از لحاظ هدف تبیینی است و از لحاظ کاربست نتایج از نوع پژوهش‌های کاربردی است که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار Smart-pls و آزمون‌های تی و پیرسون در نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. جامعه‌ی آماری تحقیق نیز شامل شهروندان پیرانشهر است که با استفاده از روش کوکران حجم نمونه 384 نفر تعیین گردیده است. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در بین شاخص‌های سرزندگی سه شاخص‌ ادراکی-زیبایی‌شناختی، هویت- معنا و کالبدی ارزش آماره‌ی بالاتری از ۲/۵۸ دارند و در سطح اطمینان 99 درصد تحقق‌پذیری آن‌ها معنی‌دار است. همچنین دو شاخص ایمنی- بهداشتی و عملکردی دارای آماره‌ی کمتری از ۱/۹۶ است و وضعیت آن‌ها در پیرانشهر نامطلوب است. همچنین در بین شاخص‌های حیات اجتماعی فضاهای شهری دو شاخص تعاملات اجتماعی و تعلق اجتماعی در سطح اطمینان 95 درصد در و شاخص پاسخگویی اجتماعی در وضعیت نامطلوبی قرار داشته است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد بین مؤلفه‌های سرزندگی و حیات اجتماعی فضاهای شهری در سطح اطمینان 95 درصد رابطه‌ی معناداری وجود دارد و افزایش سرزندگی و موجب ارتقاء حیات اجتماعی گردیده است. همچنین در بین رابطه‌ها بیشترین معناداری بین مؤلفه‌های هویت-معنا با تعلق اجتماعی، کالبدی با تعاملات اجتماعی و عملکردی با پاسخگویی اجتماعی است که به ترتیب ضرایب پیرسون برای آن‌ها ۰/۸۴۵، ۰/۸۰۵ و ۰/۷۵۲ بوده است. نوآوری، کاربرد نتایج: سرزندگی شهری نقش مهمی در افزایش زیست‌پذیری شهر و شکل‌دهی به زندگی اجتماعی ایفا می‌کند. این موضوع به ویژه در مناطق مرزی مانند پیرانشهر که با چالش‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و کالبدی مواجه هستند، حیاتی است. نوآوری این مطالعه در تأکید بر سرزندگی به عنوان محرک بهبود زندگی اجتماعی در شهرهای مرزی است که بینش‌هایی را برای برنامه‌ریزی مؤثر آینده در پیرانشهر ارائه می‌دهد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_221373_9ee43ee8fffc0cede088d0d65cf6f823.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Investigation of the impact of climate change on runoff in the Kahneh Joghtai watershed using the HadGEM3-GC31-LL model and the SCS curve number method بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر رواناب حوضه آبخیز کهنه جغتای با استفاده از مدل HadGEM3-GC31- LL و روش شماره منحنی SCS 87 99 226577 10.22034/jargs.2025.503695.1172 FA مصطفی دستورانی گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران 0000-0002-4271-0890 الهه اکبری گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران 0009-0005-5449-0863 ملیحه قادری کارشناس آموزش و فرهنگسازی محیط زیست، اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی، بیرجند، ایـران Journal Article 2025 01 31 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> This study investigates the impact of climate change and land use on runoff in the Kahneh watershed, located <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">in a semi-arid region of Khorasan Razavi. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The study employed the SCS method to estimate runoff. The ArcGIS watershed tool was used to identify sub-watersheds, resulting in the delineation of eight sub-watersheds. A 72-mm, 24-hour rainfall event was used to simulate runoff. This approach enabled a comprehensive understanding of how various land uses and climatic factors contribute to runoff generation. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The results showed that the highest runoff production occurred in sub-basin K3 with 65.5 mm, while the lowest runoff was observed in K7 with 30.5 mm. At the watershed scale, the total runoff produced reached 359.2 mm. When calculating runoff per unit area (in million cubic meters), sub-basins 2 and 8 showed the highest runoff production. In total, the overall runoff volume produced across the entire watershed amounted to approximately 6 million cubic meters<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';">.<span lang="AR-SA" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';"> <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">To assess the potential impacts of climate change on future runoff patterns, rainfall simulation was also conducted in this study. The results of this research clearly demonstrate that climate change, particularly reduced precipitation under the SSP245 and SSP5 scenarios, could lead to a significant decrease in runoff across the watershed and its sub-basins. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The HadGEM3-GC31-LL climate model was employed to simulate climate change effects in two scenarios: SSP245 and SSP585 from 2024 to 2050. The findings revealed that precipitation is expected to decrease in both scenarios, with greater variability and an increased likelihood of intense rainfall events in the SSP585 scenario. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">The results highlight the importance of proactive flood-risk management and water-conservation strategies in semi-arid regions to safeguard both water resources and agricultural productivity. هدف: این مطالعه به بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی و تغییرات کاربری اراضی بر تولید رواناب در حوزه آبخیز کهنه، واقع در منطقه‌ای نیمه‌خشک در خراسان رضوی می‌پردازد. روش و داده: در این تحقیق، از مدل شماره منحنی (SCS) برای تعیین میزان رواناب در حوزه آبخیز استفاده شد. برای تعیین زیرحوزه‌ها از ابزارهای آبخیز در نرم‌افزار ArcGIS بهره‌برداری گردید که در نهایت به شناسایی 8 زیرحوزه اصلی منجر شد. برای ارزیابی رواناب، بارش 72 میلی‌متری در مدت 24 ساعت در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین میزان تولید رواناب در زیرحوضه K3 به میزان ۵/۶۵ میلی‌متر رخ داده است، در حالی که کمترین میزان رواناب با 5/30 میلی‌متر در زیرحوضه K7 مشاهده شد. در مقیاس کل حوزه آبخیز، مجموع رواناب تولید شده به 2/359 میلی‌متر رسید. هنگامی که رواناب بر اساس واحد سطح (به ‌ازای هر میلیون متر مکعب) محاسبه شد، زیرحوضه‌های ۲ و ۸ بالاترین میزان تولید رواناب را نشان دادند. در مجموع، حجم کل رواناب تولید شده در سطح کل حوزه آبخیز به حدود ۶ میلیون متر مکعب بالغ گردید که این مقدار برای برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب در منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است. به‌منظور ارزیابی اثرات بالقوه تغییرات اقلیمی بر الگوهای رواناب در آینده، شبیه‌سازی بارش نیز در این مطالعه انجام پذیرفت. نتایج حاصل از این پژوهش به‌وضوح نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی - به‌ویژه کاهش بارندگی تحت سناریوهای SSP245 و SSP5- می‌تواند منجر به کاهش قابل توجه رواناب در سطح حوزه آبخیز و زیرحوضه‌های آن گردد. این کاهش در تولید رواناب پیامدهای مهمی برای مدیریت منابع آب منطقه خواهد داشت. نتیجه‌گیری: مدل اقلیمی HadGEM3-GC31-LL برای شبیه‌سازی تغییرات اقلیمی در دو سناریو SSP245 (انتشار گازهای گلخانه‌ای متوسط) و SSP585 (انتشار گازهای گلخانه‌ای بالا) برای بازه زمانی 2024 تا 2050 به کار رفت. نتایج نشان داد که بارش در هر دو سناریو کاهش خواهد یافت و در SSP585 نوسانات بیشتر و احتمال وقوع بارش‌های شدیدتر بالاتر است. نوآوری، کاربرد نتایج: این تحقیق بر اهمیت مدیریت پوشش گیاهی و اتخاذ سیاست‌های سازگار با تغییرات اقلیمی تأکید دارد. یافته‌ها به مدیریت منابع آبی و کاهش خطر سیلاب در مناطق نیمه‌خشک کمک می‌کند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226577_a93f2106442fe6f1f4ae784adf30d642.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Spatial analysis of social capital and rural development (Case study: Rural Settlements of Ardal County) تحلیل فضایی سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان اردل) 100 119 220805 10.22034/jargs.2024.480246.1149 FA مهوش خیبری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران حسین سلیمانی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد سیدرامین غفاری گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی ، تهران، ایران. 0000-0002-6343-9251 Journal Article 2024 09 26 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> <span lang="EN" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN;">In recent years, social capital has been increasingly viewed—especially in rural development studies—as a key factor for achieving development goals. As various opportunities for generating and strengthening social capital emerge, the potential for rural development also increases. Accordingly, this study examines the spatial distribution and spatial patterns of social capital in the rural settlements of Ardel County. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span lang="EN" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN;">Accordingly, first, social capital indicators in the sample villages were examined using a questionnaire. <span lang="EN-GB" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">This research is applied in terms of its purpose and utilizes a survey approach for data collection. Additionally, it is a case study with a descriptive-analytical and correlational design<span dir="RTL" lang="FA" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">.<span lang="EN-GB" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;"> In this research, both documentary (library) and field methods were used to collect information. <span lang="EN" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN;">The TOPSIS model was used to rank and develop the sample villages, and the global Moran, High_low, local Moran, and Hot_Spot indices were used to analyze the spatial pattern of sample villages based on the social capital index. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Finding: <span lang="EN" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN;">This means that the distribution of capital at the village level is random. This claim was confirmed based on the value of the global Moran index, which was equal to -0.041. The results of the local Moran, High-Low, Hotspot, and Hotspot indices also indicate this. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span lang="EN-GB" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">The analysis of the spatial pattern of social capital showed that the distribution of social capital among the selected villages in Ardal County is random. This suggests that investment at the village level is also randomly distributed. <span lang="EN" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-ansi-language: EN;">The distribution of villages in terms of social capital is heterogeneous in different parts of Ardel County, and there is no clear demarcation of villages based on the amount of their social capital. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span lang="EN" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">One of the most important innovative and applied aspects of the research is the use of spatial analysis in examining the effects of social capital on rural development. هدف: در دهههای اخیر، سرمایه اجتماعی به عنوان یک راهحل جهت دستیابی به اهداف مورد توجـه بسـیاری از اندیشمندان توسعه و بهویژه توسعه روستایی قرار گرفته است. در این راستا، با توجه به زمینههـا و فرصتهای مطرح شده برای تولید و تحقق سرمایه اجتماعی امکان دستیابی به توسعه روستایی را فراهم نمود؛ بنابراین، هدف از پژوهش حاضر شناخت توزیع فضایی و شناسایی الگویی فضایی سرمایه اجتماعی در سکونتگاههای روستایی شهرستان اردل است. روش و داده: بر همین اساس، ابتدا به بررسی شاخصهای سرمایه اجتماعی در روستاهای نمونه با استفاده از پرسشنامه اقدام گردید. <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; mso-bidi-language: FA;"> این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر گردآوری داده‌ها، پیمایشی است. همچنین، از نوع مطالعه موردی با طرح توصیفی- تحلیلی و همبستگی است. در این پژوهش، از دو روش اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده است. برای رتبه‌بندی و میزان توسعه‌یافتگی روستاهای نمونه از مدل تاپسیس و برای تحلیل الگوی فضایی روستاهای نمونه بر اساس شاخص سرمایه اجتماعی از شاخصهای موران جهانی، High_ low، شاخصهای موران محلی و Hot_ Spot بهره گرفته شد. یافته‌ها: بدین معنی که توزیع سرمایه در سطح روستا به صورت تصادفی است. این ادعا بر اساس مقدار شاخص موران جهانی که برابر با 041/0- بوده است، تأیید گردید. نتایج شاخصهای موران محلی، High-Low و Hotspot و Hot spot نیز بیانگر این مطلب بوده است. نتیجه‌گیری: تحلیل الگوی فضایی سرمایه اجتماعی نشان داد که توزیع سرمایه اجتماعی در بین روستاهای منتخب شهرستان اردل تصادفی است. این نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در سطح روستاها نیز به صورت تصادفی توزیع شده است. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">پراکندگی روستاها به لحاظ سرمایه اجتماعی در بخش‌های مختلف شهرستان اردل ناهمگن است و مرزبندی مشخصی از روستاها براساس میزان سرمایه اجتماعی آن‌ها وجود ندارد<span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">.<span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به استفاده از تحلیل فضایی در بررسی اثرات سرمایه اجتماعی بر توسعه روستایی اشاره داشت.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_220805_f2b7b837abf74e8cc2f1ff960553cc72.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Spatio-temporal variations of wind erosion potential in Khorasan Razavi province using RWEQ model تغییرات مکانی- زمانی، روند و عوامل محرک پتانسیل فرسایش بادی در خراسان رضوی بر اساس مدل RWEQ 120 144 221368 10.22034/jargs.2025.478055.1144 FA علیرضا راشکی گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0003-0213-7097 سجاد طالقانی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2024 09 15 Aim: Long-term wind erosion data is essential for sustainable land management. Razavi Khorasan province experiences wind erosion, resulting in dust storms that cause considerable damage. The sources of wind erosion and dust storms appear to change over time. This research aims to understand the dynamic patterns of wind erosion and its main drivers. Material & Method: This study examines the spatial and temporal variations in wind erosion potential in Razavi Khorasan province using the RWEQ model..It investigates how factors such as soil sensitivity, geography and climate influence wind erosion by analyzing data from the period (2000-2021).. Results were validated using AAI, BDI satellite data. Finding: Significant differences in erosion sensitivity were observed in Razavi Khorasan, mainly due to geographical factors such as vegetation distribution, soil characteristics, and weather patterns.Areas with less vegetation and looser surface soils are particularly affected. The southwestern and southeastern parts of Razavi Khorasan show a broader distribution of wind erosion potential. On the contrary, the northern region have relatively lower soil erosion potential due to different climatic conditions, including more precipitation and lower temperature. Conclusion: The most significant expansion of erosion-prone areas occurs during the spring and summer seasons.. In the summer months, intense wind erosion activities shift from the southeast and southwest parts (such as Khaf and Bardskan) to the central regions (such as Taibad, Torbet Jam, Sarkhs and Bejestan). However, specific microclimate conditions in certain parts of Razavi Khorasan, such as the western parts of Sabzevar and Davarzen, results in increase wind erosion in spring compared to summer. Innovation: Using erosion models on the Google Earth Engine platform overcomes local and traditional computational limitations, allowing for the rapid processing of extensive spatial data.. This approach greatly simplifies the creatation of wind erosion maps and potentially enables long-term practical applications. هدف: وجود داده‌های بلندمدت فرسایش بادی جهت مدیریت پایدار سرزمین ضروری است. استان خراسان رضوی تحت تاثیر فرسایش بادی و در نتیجه طوفان‌های گرد و غبار است که سالانه خسارات‌های زیادی را وارد می‌کنند. هدف این پژوهش درک الگوهای دینامیکی فرسایش بادی و محرک‌های اساسی آن است. روش و داده: این مطالعه به تحلیل تفاوت‌های مکانی و زمانی پتانسیل فرسایش بادی با استفاده از مدل RWEQ در استان خراسان رضوی می‌پردازد و چگونگی تأثیر عواملی مانند حساسیت خاک، جغرافیا و آب‌وهوا را بر وقوع آن با تجزیه و تحلیل داده‌ها در دوره‌ی زمانی (2000-2021) بررسی می‌کند. در نهایت با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای AAI, BDI نتایج به دست آمده اعتبارسنجی می‌شود. یافته‌ها: تفاوت‌های قابل توجهی در حساسیت به فرسایش در خراسان رضوی تشخیص داده شد که در درجه اول به عوامل جغرافیایی مانند توزیع پوشش گیاهی، ویژگی های خاک و الگوهای آب و هوایی به ویژه، مناطقی با پوشش گیاهی کم و خاک‌های سطحی سست‌تر نسبت داده می شود. بخش‌های جنوب غربی و جنوب شرقی خراسان رضوی، توزیع گسترده‌تری از پتانسیل فرسایش بادی را نشان می‌دهند. برعکس، بخش‌های شمالی پتانسیل فرسایش خاک نسبتاً کمتری را به دلیل شرایط اقلیمی متفاوت از جمله بارش بیشتر و دمای پایین‌تر تجربه می‌کنند. نتیجه‌گیری: بیشترین گسترش مناطق مستعد فرسایش در طول فصول بهار و تابستان رخ می‌دهد. فعالیت‌های شدید فرسایش بادی در طول ماه‌های تابستان از بخش‌های جنوب شرقی و جنوب غربی (مانند خواف و بردسکن) به سمت مناطق مرکزی (مانند تایباد، تربت‌جام، سرخس و بجستان) جابه‌جا می‌شوند. با این حال، شرایط ریزاقلیمی خاص در مناطق خاص خراسان رضوی، مانند بخش‌های غربی سبزوار و داورزن، منجر به افزایش فرسایش بادی در فصل بهار نسبت به تابستان می‌شود. نوآوری، کاربرد نتایج: کاربرد مدل‌های فرسایشی در پلتفرم گوگل ارتث انجین، محدودیت‌های محاسباتی محلی و سنتی را از بین می‌برد و داده‌های فضایی گسترده را در یک بازه زمانی کوتاه پردازش می‌کند. این رویکرد به طور قابل توجهی فرآیند تولید نقشه‌های فرسایش بادی را ساده می‌کند و به طور بالقوه کاربردهای عملی طولانی مدت را امکان‌پذیر می‌کند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_221368_b976327311fb0ee592ee45a4b13341ec.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Assessing the Potential of the sabkhas of the Hor al-Azim wetland in generating fine dust using the WASPAS model پتانسیل‌سنجی سبخاهای تالاب هورالعظیم در ایجاد طوفان گرد و غبار با استفاده از مدل WASPAS 145 164 225268 10.22034/jargs.2025.494634.1168 FA کوثر عبیات گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0009-0002-3028-8618 سجاد زارعی گروه سنجش از دو ر و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-4666-8976 Journal Article 2024 12 21 Aim: One of the most significant measures to reduce the destructive impact of fine dust on the environment and human health is dust source detection and conducting specialized studies on them. This study aims to assess the potential of the Hur al-Azim sabkhas in generating dust. Material & Method: A combination of field, laboratory analyses, and the WASPAS multi-criteria decision-making model was applied. The parameters used include salinity, moisture, PH, specific gravity, sodium absorption ratio, and the amount of clay, silt, and sand, as well as vegetation maps and land surface temperature. The Shannon entropy weighting method was used, and the options were prioritized using the WASPAS model. The final 5-class map of the potential for fine dust production was then prepared based on this model. Finding: The findings illustrated that 18.84 percent of the area is in the very high-risk category, 30.50 percent is in the medium-risk category, and 14.85 percent is in the low-risk category. The southern parts of the region are classified as very high and high risk, the central parts as medium risk, and the northern parts of the western region as low and very low risk. Conclusion: The results align with the maps of dust origin and sources in Khuzestan province, which include the dried parts of the Hor-e-Azim wetland and its surrounding areas. It can be said that the study area is one of the most significant sources of dust production in the country. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: #0e101a; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; color: #0e101a; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">A combination of field and laboratory studies and the use of the WASPAS multi-criteria decision-making model was employed to assess the potential of the existing sabkhas in the Hor al-Azim wetland in producing dust, for the first time in this study using physicochemical properties of the region's soils. هدف: یکی از اقدامات لازم برای کنترل اثرات مخرب طوفان گرد و غبارها بر محیط‌زیست و سلامت انسان‌ها، شناسایی کانون‌های آن‌ها و انجام مطالعات تخصصی روی آن‌ها است. از آنجایی که خشک شدن تالاب‌ هورالعظیم و تبدیل آن به سبخا باعث ایجاد زمین‌هایی حساس به فرسایش و کانون‌های طوفان گرد و غبار شده است؛ لذا هدف این مطالعه پتانسیل‌سنجی سبخاهای هورالعظیم در ایجاد طوفان گرد و غبار است. روش و داده: برای این منظور مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و<span lang="FA" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;"> مدل‌ تصمیم‌گیری چندمعیاره WASPAS<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;"> <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">استفاده شده است. <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">پارامترهای استفاده‌شده در این مطالعه<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک‌های منطقه مورد مطالعه که شامل شوری، رطوبت، اسیدیته، وزن مخصوص ظاهری، نسبت جذب سدیمی و میزان رس، سیلت، شن و هم‌چنین نقشه‌های پوشش گیاهی و دمای سطح زمین بوده است. جهت تعیین وزن‌ این معیارها از روش وزن‌دهی آنتروپی شانون استفاده گردید و اولویت‌بندی گزینه‌ها با مدل WASPAS انجام شد و نقشه نهایی 5 کلاسه پتانسیل‌سنجی تولید طوفان گرد و غبار تهیه شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که 84/18 درصد از مساحت منطقه مورد مطالعه در محدوده خطرپذیری بسیار بالای تولید طوفان گرد و غبار، 50/30 درصد در محدوده خطرپذیری متوسط و 85/14 درصد از مساحت منطقه در محدوده خطرپذیری پایین قرار دارد. بخش‌های جنوبی منطقه در کلاس خطرپذیری بسیار بالا و بالا، بخش‌های میانی منطقه در خطرپذیری متوسط و قسمت‌های شمالی و بخش‌هایی از غرب منطقه در خطرپذیری کم و بسیار کم قرار دارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که یافته‌های مطالعه حاضر با نقشه‌های منشأ تولید طوفان‌های گرد و غبار استان خوزستان که بخش‌های خشک شده تالاب هورالعظیم و نواحی پیرامون آن را شامل می‌شود، مطابقت دارد. نتایج نشان داد که منطقه مورد مطالعه یکی از مناطق مهم تولید طوفان گرد و غبار در کشور است و نیاز به اقدامات مدیریتی برای کنترل و یا کاهش تولید آن است. نوآوری، کاربرد نتایج: در این پژوهش برای پتانسیل‌سنجی سبخاهای موجود در تالاب هورالعظیم در تولید طوفان گرد و غبار، تلفیقی از مطالعات میدانی، آزمایشگاهی و مدل تصمیم‌گیری چند معیاره <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">WASPAS استفاده شد که برای اولین بار در مطالعه حاضر با استفاده از معیارهای فیزیکی شیمیایی خاک‌های منطقه انجام شده است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225268_05ecf4fd2e252a73db9bd64c363db982.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Future scenario planning of the Land Use and Land Cover System Case Study: Koohpayeh-Segzi Sub-basin in the Central Iran Basin سناریوپردازی آینده نظام کاربری زمین و پوشش اراضی مطالعه موردی: زیرحوضه آبریز کوهپایه- سگزی در ایران مرکزی 165 185 226335 10.22034/jargs.2025.486962.1158 FA امان اله طارمی گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-5401-2037 مصطفی طالشی گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-9228-3532 شاه‌بختی رستمی گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-3477-4018 بهروز قرنی‌آرانی گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-8515-7255 Journal Article 2024 11 04 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> To explain the upcoming scenarios and present the optimal scenario of the LULC system in line with the sustainability of rural settlements of Koohpayeh-Segzi Sub-basin in the horizon of 1425 AD. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">This research employs a descriptive-analytical method and is categorized as applied and exploratory research, in line with its purpose. The required data were collected through library research, a review of sources, and expert questioning. To analyze the data and collect information, the MICMAC software and Scenario Wizard were used. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The results of this research showed that 66.7% of the 54 states are in unfavorable and critical conditions, and 11% are in the favorable state. Also, in less than 22.3%, it is the continuation of the current trend, and based on this, the LULC system is moving towards an unfavorable future in the horizon of 1425. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: Based on the research findings, taking urgent measures in this field and within this local territory is mandatory and necessary, particularly in light of the key drivers and future scenarios. The future scenarios of the LULC system in this sub-basin show the occurrence of critical conditions in the future horizon, and in other words, in this period of instability, unfavorable and essential conditions of the rural settlements of this territory will not be far from expected, and the first scenario can be considered the only favorable scenario and idea. Al stated that to achieve sustainability in rural settlements. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">One of the most important innovative and practical aspects of research is the use and combination of future research methods, as well as their application in spatial planning and land use and land cover systems. Additionally, the upcoming research has been innovative in its application of a spatial-temporal approach, method, and results. هدف: هدف اصلی این پژوهش تبیین سناریوهای پیش‌رو و ارائه سناریو مطلوب نظام کاربری زمین و پوشش اراضی در راستای پایداری سکونتگاه‌های روستایی زیر حوضه کوهپایه- سگزی در افق 1425 است. روش و داده: این پژوهش از لحاظ روش از نوع روش توصیفی- تحلیلی و با توجه به هدف از نوع پژوهش‌های کاربردی و اکتشافی است و با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌نگاری و با ترکیب روش‌های کمی و کیفی انجام پذیرفته است. داده‌های موردنیاز با مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی منابع و اجرای پرسشگری از گروه خبرگان گردآوری شده و به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها و گردآوری اطلاعات از نرم‌افزار میک‌مک و سناریوویزارد بهره‌گیری شده است. یافته‌ها: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که از بین 54 حالت پیش‌رو، ۶۶/۷ درصد در شرایط نامطلوب و بحرانی پیش می‌رود و در 11 درصد حالت مطلوب را پیش‌رو دارد. همچنین در کمتر از ۲۲/۳ درصد ادامه روند کنونی است و بر این اساس نظام کاربری زمین و پوشش اراضی در افق 1425 به‌سمت آینده نامطلوب حرکت می‌کند. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که اتخاذ تدابیر فوری در این زمینه و در این قلمرومکانی باتوجه به پیشران‌های کلیدی و سناریوهای‌ پیش‌رو الزامی و ضروری است. سناریوهای پیش‌رو نظام کاربری زمین و پوشش اراضی در این زیرحوضه، بروز شرایط بحرانی در افق پیش‌رو را نشان می‌دهد و به‌عبارتی در این دوره زمانی ناپایداری، شرایط نامطلوب و بحرانی در سکونتگاه‌های روستایی این قلمرو مکانی دور از انتظار نخواهد بود و سناریو اول را می‌توان تنها سناریو مطلوب و ایده‌آل در راستای دستیابی به پایداری در سکونتگاه‌های روستایی بیان نمود. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به بهره‌گیری و ترکیب روش‌های آینده‌پژوهی و کاربرد آن در برنامه‌ریزی فضایی و نظام کاربری زمین و پوشش اراضی اشاره نمود. همچنین پژوهش پیش‌رو با توجه به رویکرد مکانی-زمانی، روش و نتایج دارای نوآوری بوده است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226335_4a19933692ac188c7e804fe09244714d.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 10 23 Effects of Mediterranean Teleconnection Indices on the Rainfall Oscillations in Major Watersheds of Iran تأثیر نمایه‌های دورپیوندی مدیترانه بر نوسانات بارش در حوضه‌های آبریز ایران 222 240 225267 10.22034/jargs.2025.485686.1156 FA مهدی صداقت گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایـران. 0000-0002-2662-4730 حمید نظری پور گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2024 10 27 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> Atmospheric teleconnections play an important role in the study of regional circulations and their effect on temperature or precipitation regimes. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Therefore, the current study has investigated the relationship between Iran's 6 main watersheds' precipitation oscillation and the Mediterranean teleconnection indices (MTIs) to find a criterion for monitoring and predicting rainfall. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">For this purpose, the 8th edition of GsMap rainfall data with a spatial resolution of 0.1* 0.1 has been used in Iran. Also, to calculate the MOI1, MOI2, WeMOI, and CACO values from the NCEP/NCAR reanalysis base sea level pressure data and the SaOI values from the ERA5 reanalysis base of the European Center for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF) in reference points during the years 2000 to 2023 has been used. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Statistical relationships were estimated using the Pearson correlation test. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Findings: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Examining the internal correlation of the MTIs showed that the MOI1 and MOI2 indices, with a correlation coefficient (CC) of 0.9, had the highest correlation; the CACO index, with a CC of 0.58 and 0.56, respectively, had the most significant direct relationship with MOI2 and MOI1. Among the indices, CACO, MOI1, and MOI2 have played the most important role in the rainfall oscillation of Iran. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Also, the western watershed has the most significant inverse correlation with MTI values. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Most of the significant relationships of MTIs with the time series of rainfall in Iran's watersheds have been of the inverse correlation type. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">It means that the positive phase of MTIs is associated with a decrease in rainfall in most of the main catchment basins, and vice versa, their negative phase has increased Iran's rainfall. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Spring rainfall in the western, central, and northeastern basins of Iran shows the highest correlation with the indices CACO, MOI1, and MOI2. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">But contrary to expectation, winter rainfall has not presented a reliable and significant relationship with the MTIs. هدف: دور پیوندهای جوی نقش مهمی در مطالعه گردش‌های منطقه‌ای و تأثیر آن‌ها بر رژیم‌های دما یا بارش دارند؛ لذا پژوهش حاضر با هدف یافتن معیاری برای پایش و پیش آگاهی بارش، رابطه نوسانات بارش حوضه‌های آبریز اصلی کشور را با دورپیوندهای مدیترانه (MTIs) بررسی نموده است. روش و داده: به این منظور از ویراست هشتم داده‌های بارش GsMap با تفکیک مکانی 1/0 در 1/0 در محدوده ایران استفاده شده است. همچنین برای محاسبه مقادیر نمایه‌های MOI1، MOI2 ، WeMOI و CACO از داده‌های فشار تراز دریا پایگاه تحلیل مجدد NCEP/NCAR و مقادیر نمایه SaOI از پایگاه تحلیل مجدد ERA5 مرکز اروپایی پیش‌بینی‌های آب و هوای میان رده (ECMWF) در نقاط مرجع طی سال‌های2000 الی 2023 استفاده شده است. روابط آماری با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون برآورد گردید. یافته‌ها: بررسی همبستگی درونی نمایه‌های دورپیوند نشان داد که دو ورژن نمایه MOI با ضریب هبستگی 9/0 بالاترین همبستگی و نمایه CACO با ضریب همبستگی ۰/۵۸ و ۰/۵۶ بیشترین رابطه مستقیم معنادار را با دو ورژن نوسان مدیترانه داشته‌اند. از میان نمایه‌های دورپیوند به ترتیب CACO، MOI1 و MOI2 بیشترین نقش را در نوسانات بارش کشور ایران داشته‌اند. همچنین حوضه غرب بیشترین همبستگی معکوس معنادار را با مقادیر نمایه‌ها داشته است. نتیجه‌گیری: بیشتر روابط معنادار MTIs با سری‌های زمانی بارش حوضه‌های آبریز کشور ایران از نوع همبستگی معکوس بوده است. این بدان معناست که فاز مثبت MTIs با کاهش میزان بارش اغلب حوضه‌های آبریز اصلی همراه بوده و بالعکس فاز منفی آن‌ها افزایش بارش را در ایران در پی داشته است. نوآوری، کاربرد نتایج: بر اساس نتایج بارش فصل بهار در حوضه‌ غرب، ایران مرکزی و شمال شرق بیشترین همبستگی را با نمایه‌های CACO، MOI1 و MOI2 نشان داده است. لیکن بارش فصل زمستان بر خلاف انتظار روابط چندان قابل اتکا و معناداری با نمایه‌ها ارائه ننمود است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225267_bcc2c3cf20fadecff3df349732f48dca.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Sharing economy and competitiveness of border cities with a future research approach (The study of Birjand city) اقتصاد اشتراکی و رقابت پذیری شهرهای مرزی با رویکرد آینده پژوهی(مورد مطالعه شهر بیرجند) 186 204 221876 10.22034/jargs.2025.478977.1146 FA محمدرحیم رهنما گروه جغرافیا،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0002-4851-6327 سحر سفالگر گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0006-9822-7992 Journal Article 2024 09 17 Aim: The sharing economy is a new phenomenon that represents an innovative business model that can serve as a potential path for sustainable economic development. Considering that inequality in competitiveness causes national crises, special attention should be paid to the economic development of border cities in order to strengthen the national economy. Birjand city, has played several roles in its sphere of influence, therefore, strengthening the economic power of this city is very significant. The main idea, is the transition to the sharing economy by identifying the drivers effective in increasing the competitiveness of this city. Material & Method: The approach is future research and its method is a combination of library and field studies. The nature of the research is analytical and its purpose is development-applied. After reviewing the theoretical literature and consulting with experts in the field of urban planning, finally 5 variables and 39 indicators have been selected. In the next step, to determine the drivers, 30 experts were asked to evaluate the influences in the Matrix of Direct Influence in Mic Mac software. Finding: Based on the results of data analysis, indicators of consumption patterns and sustainable development and creation of new jobs are the most influence indicators, and indicators of government support for knowledge-based and innovative businesses and technological potential are the most dependence indicators. Conclusion: Considering the strategic location of Birjand city, it is possible to take advantage of strategies such as strategic investment in the formation of digital trading platforms in order to exchange goods in order to strengthen the identified drivers and develop the economy of Birjand city. Innovation: The innovation of this research is to examine all the variables in strengthening the sharing economy as a new approach in order to improve the competitiveness of cities, especially border cities, which has not been addressed in previous researches هدف: در دهه‌های اخیر شهرها به عنوان کانون فعالیت‌های اقتصادی و نوآوری در عصر شهرنشینی مطرح شده‌اند. رقابت شهری پس از شهرنشینی بسیار قوی شده است، بنابراین شهرها برای رقابت جهانی بایستی متمایز شوند. اقتصاد اشتراکی پدیده جدیدی است که نشان‌دهنده یک مدل کسب و کار نوآورانه است که می‌تواند به عنوان یک مسیر بالقوه برای توسعه اقتصادی پایدار عمل کند. با توجه به این‌که نابرابری در رقابت‌پذیری باعث ایجاد بحران‌های ملی می‌شود، بایستی به توسعه اقتصادی شهرهای مرزی در راستای تقویت اقتصاد ملی توجه ویژه‌ای صورت پذیرد. شهر بیرجند به ویژه پس از مجزا شدن استان خراسان جنوبی، نقش‌های متعددی در حوزه نفوذ خود ایفا نموده؛ لذا تقویت توان اقتصادی این شهر بسیار قابل توجه است. ایده اصلی این پژوهش، گذار به سمت اقتصاد اشتراکی با شناسایی پیشران‌های مؤثر در افزایش رقابت‌پذیری شهر بیرجند است. روش و داده: رویکرد حاکم بر این پژوهش آینده‌پژوهی و روش انجام آن ترکیبی از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی است. ماهیت پژوهش، تحلیلی و هدف آن، توسعه‌ای–کاربردی است. با مروری بر ادبیات نظری و با مصاحبه با خبرگان حوزه‌ی برنامه‌ریزی شهری، در نهایت ۵ متغیر و ۳۹ شاخص انتخاب گردیده است، در مرحله‌ی بعد برای تعیین پیشران‌ها، از 30 نفر از خبرگان خواسته شده تا تأثیرات را در ماتریس اثرات متقاطع در نرم افزار Mic Macمشخص نمایند. یافته‌ها: بر اساس نتایج تحلیل داده‌ها، شاخص‌های الگوهای مصرف و توسعه پایدار و ایجاد شغل‌های جدید به عنوان اثرگذارترین و شاخص‌های حمایت دولت از کسب و کارهای دانش‌بنیان و نوآور و پتانسیل تکنولوژیک به عنوان اثرپذیرترین شاخص‌ها هستند. نتیجه‌گیری: با توجه به موقعیت استراتژیک شهر بیرجند می‌توان با بهره‌گیری از راهکارهایی چون سرمایه‌گذاری استراتژیک در شکل‌گیری پلتفرم‌های دیجیتال تجارت به منظور مبادله کالاها در راستای تقویت پیشران‌های شناسایی شده و توسعه اقتصاد شهر بیرجند اقدام نمود. نوآوری، کاربرد نتایج: نوآوری پژوهش حاضر، بررسی تمامی متغیرهای تأثیرگذار در تقویت اقتصادی اشتراکی به عنوان رویکردی نوین به منظور ارتقای رقابت‌پذیری شهرها علی‌الخصوص شهرهای مرزی است که در پژوهش‌های پیشین به آن پرداخته نشده است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_221876_d17825bc86a4d73fc26f7aaa87162c22.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 61 2025 11 01 Zoning of gully erosion in North Ahvaz using statistical models پهنه‌بندی رخداد فرسایش خندقی شمال اهواز با استفاده از مدل‌های آماری 205 221 202449 10.22034/jargs.2024.452501.1103 FA علیرضا تقیان گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-9405-5675 مهشید معاوی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0006-6947-4505 Journal Article 2024 04 14 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">This research aims to determine the zoning of the Galli erosion event in the north of Ahvaz<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';">. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Materials & Methods:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> Digital layers of effective factors in Galli erosion, including height, slope, geological formations, land use, distance from the river, watercourse density, and distance from the road, were prepared in ArcGIS 10.8. In the following, the layers of the research were calculated with the methods of frequency ratio, statistical index, and Shannon entropy, and in the last stage, the accuracy of the research models was checked using the indexes of density ratio, quality summation, and accuracy<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';">. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Finding:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> The frequency ratio method results show that land use influences a large part of the ditch erosion in the studied area (4.10). Non-observance of the correct principles of cultivation and crop rotation in agricultural lands, land use change, and erosion of water flow have disrupted soil texture and structure, and made it sensitive to the erosion of the ditch in the north of Ahvaz.<span dir="RTL" style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';"> <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Conclusion:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> Based on the findings of the research, it can be said that not having an all-round view of the studied area, cross-sectional changes in waterways, and inappropriate design in the outlets of the Karun basin cause the concentration of watersheds and the beginning of ditch erosion in the north of Ahvaz<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';">. <span style="font-size: 11.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Innovation:<span style="font-size: 11.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> A significant part of gully erosion in the studied area is caused by the influence of climatic factors, geology, and human interference; although many effective factors in creating and intensifying gully erosion have been identified, the diversity and change of the number and the degree of influence of different factors from one point to another and the different contribution of their participation in the formation and expansion of ditches depends on the geo-environmental conditions. هدف:<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-theme-font: minor-bidi; color: black; mso-themecolor: text1;"> هدف این پژوهش پهنه‌بندی رخداد فرسایش خندقی منطقه شمال اهواز است. روش و داده: <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1;">مهم‌ترین عوامل مؤثر در وقوع فرسایش خندقی چون ارتفاع، شیب، سازندهای زمین‌شناسی، کاربری اراضی، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، تراکم آبراهه‌ها انتخاب و سپس این لایه‌ها، در<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;"> محیط نرم‌افزار <span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">ArcGIS 10.8<span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1;">تهیه گردیدند.<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;"> در ادامه، لایه‌های مذکور با مدل‌های نسبت فراوانی، شاخص آماری و آنتروپی شانون محاسبه و پهنه‌بندی گردیدند و در مرحله آخر اقدام به صحت‌سنجی مدل‌های پژوهش با استفاده از شاخص‌های نسبت تراکم، جمع کیفی گردید<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1;">. یافته‌ها: روش نسبت فراوانی نشان می‌دهد بخش زیادی از فرسایش خندقی منطقه مورد مطالعه، تحت تأثیر کاربری اراضی (۴/۱۰)، در مدل شاخص آماری پارامتر کاربری اراضی (۱۲/۹۳)، نهشته‌ها و تراس درهای کواترنری (۶/۸۵)، در روش آنتروپی شانون معیار فاصله از رودخانه (۷/۹۶)، فاصله از جاده (۴/۳۵) است. عدم رعایت اصول صحیح کشت و تناوب زراعی در اراضی کشاورزی، تغییر کاربری اراضی و<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;"> فرسایندگی جریان آب موجب برهم خوردن بافت و ساختمان خاک و حساس نمودن آن در برابر فرسایش خندقی شمال اهواز گردیده است. همچنین، نتایج ارزیابی مدل‌ها با استفاده از روش جمع کیفی (Qs) نشان داد مدل شاخص آماری بالاترین میزان جمع کیفی (۰/۳۶) را به خود اختصاص داده است. بعد از آن مدل‌های نسبت فراوانی (۰/۲۴) و آنتروپی شانون (۰/۲۲) کمترین شاخص را در میزان جمع کیفی دارند. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">نداشتن نگاه همه جانبه به محدوده مورد مطالعه تغییرات مقطعی در آبراهه‌ها و طراحی نامناسب در خروجی‌های حوضه کارون باعث تمرکز هرزاب‌ها و شروع فرسایش خندقی در شمال اهواز می‌شود. همچنین، عملیات جاده‌سازی موجب تمرکز هرزاب‌های بالادست در آبراهه‌های زیر جاده‌ها و ایجاد خندق‌‎ها در پایین‌دست جاده می‌شود. نوآوری، کاربرد نتایج:<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">بخش قابل توجهی از فرسایش خندقی در محدوده‌ی مورد مطالعه از تأثیرپذیری عوامل اقلیمی، زمین‌شناسی و دخالت‌های انسانی ایجاد شده است هر چند تا حدود زیادی عوامل مؤثر در ایجاد و تشدید فرسایش خندقی مشخص شده است؛ اما تنوع و تغییر تعداد و میزان تأثیر عوامل مختلف از نقطه‌ای به نقطه دیگر و متفاوت بودن سهم مشارکت آن‌ها در شکل‌گیری و گسترش خندق‌ها در تابع از شرایط زمین‌محیطی است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_202449_a958e988bc486d7e97a264030a67abf6.pdf