دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Investigating the Effective Factors on the Social Participation of the Citizens of Zahedan in Urban Affairs بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت اجتماعی شهروندان زاهدانی در امور شهری 1 20 220484 10.22034/jargs.2025.512603.1184 FA بهروز روستاخیز گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0003-1469-8844 محمدعثمان حسین‌بر گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0003-3330-9314 عبدالطیف کاروانی گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. 0000-0003-0819-9002 Journal Article 2025 03 15 Aim: The present article is derived from a study conducted to explore the status and factors affecting the participation of Zahedan citizens in urban affairs. Material & Method: This study is based on an integrated theoretical framework based on the theories of Daniel Lerner, Robert Putnam, Kevin Lynch, and Melvin Seaman, and was conducted as a cross-sectional survey using a questionnaire. The study's statistical population was all residents of Zahedan aged 15 to 60 years, and the sample size was 428 people, based on the Cochran formula, who were selected using a multi-stage cluster sampling method. Finding: The results show that overall, the level of willingness and experience of citizens to participate in urban affairs is above average. Therefore, the readiness of Zahedan citizens to participate in urban affairs can be assessed as appropriate. The explanatory results show that citizens' willingness to participate in urban affairs has a significant and direct relationship with their level of education, level of social vitality, level of sense of place, level of previous participation of citizens, level of satisfaction with visiting the municipality, and level of listening to national radio. There is also a significant and inverse relationship between citizens' willingness to participate in urban affairs and their level of use of the Internet. Finally, citizens' willingness to participate in urban affairs has a significant relationship with their activity status. So that citizens' employment increases their willingness to participate. Conclusion: Finally, it should be emphasized that empowering people in urban decision-making and planning processes, in addition to improving social skills, also helps increase public trust. Therefore, urban managers should consider active citizen participation as one of the main pillars of development in order to build a dynamic society with actual capacities. <span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 9.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 9.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">By utilizing an integrated theoretical framework and examining a wide range of variables, this research presents findings that can assist Zahedan city officials in improving citizens’ participation in urban affairs by strengthening their sense of belonging and satisfaction. هدف: مقالة حاضر برگرفته از پژوهشی است که به‌ منظور کند و کاو وضعیت و عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان زاهدانی در امور شهری طراحی و اجرا شده است. روش و داده: این پژوهش بر اساس یک چهارچوب نظری تلفیقی مبتنی بر نظریه‌های دانیل لرنر، رابرت پاتنام، کوین لینچ و ملوین سیمن و به صورت یک پیمایش مقطعی و با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش، کلیۀ ساکنان 15 تا 60 سال شهر زاهدان و حجم نمونه بر مبنای فرمول کوکران 428 نفر بوده است که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده‌اند. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که میزان تمایل و سابقۀ مشارکت شهروندان زاهدانی در امور شهری در مجموع بالاتر از حد متوسط است و بیانگر آمادگی نسبی شهروندان برای مشارکت است. تحلیل داده‌ها نشان داد که بین تمایل به مشارکت در امور شهری و متغیرهایی چون میزان تحصیلات، نشاط اجتماعی، احساس تعلق مکانی، سابقۀ مشارکت، رضایت از مراجعه به شهرداری و گوش‌ دادن به رادیوهای سراسری، رابطۀ معنادار و مستقیم وجود دارد. در مقابل، بین میزان استفاده از اینترنت و تمایل به مشارکت رابطۀ معنادار و معکوس مشاهده شد. همچنین وضعیت فعالیت اقتصادی شهروندان با مشارکت شهری رابطۀ معنادار دارد و اشتغال موجب افزایش تمایل به مشارکت می‌شود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بیانگر آن است که در برنامه‌ریزی‌های شهری، معنادار بودن برنامه‌های شهرداری برای شهروندان و تقویت احساس تعلق مکانی اهمیت زیادی دارد. در شرایط محدودیت منابع و امکانات شهری، مشارکت فعال شهروندان نقش مهمی در کاهش مشکلات و موفقیت مدیریت شهری ایفا می‌کند. بنابراین، مدیریت شهری با جلب مشارکت مردم و توجه به تنوع فرهنگی‌اجتماعی ساکنان می‌تواند زمینه‌ساز توسعۀ پایدار شهر شود. نوآوری و کاربرد نتایج: این پژوهش به‌واسطۀ بهره‌گیری از یک چهارچوب نظری تلفیقی و بررسی طیف قابل ‌توجهی از متغیرها، یافته‌هایی را پیش می‌نهد که می‌توانند به مسئولان شهری کمک کنند تا با تقویت حس تعلق و رضایت شهروندان، مشارکت آن‌ها را در امور شهری بهبود بخشند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_220484_71f92ddbfbdf13b79831de357e121c03.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Identification of Areas Vulnerable to Desertification Hazards (Case Study: Qom Province) شناسایی مناطق آسیب‌پذیر در برابر مخاطره بیابان‌زایی (مطالعه موردی: استان قم) 21 36 222426 10.22034/jargs.2025.493988.1167 FA معصومه اسدی پژوهشکده حفاظت آب و خاک و آبخیزداری، تهران، ایران مینا شاه جمالی گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران حمید گنجائیان گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-5611-4160 عطرین ابراهیمی گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 12 14 <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Aim:<span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> Iran's geographical location has caused a large part of its regions to include arid and semi-arid regions. Given the high sensitivity of these areas to environmental degradation, the spread of desertification is considered one of the most important environmental hazards in these areas. Given the importance of the issue, this study aims to identify areas at risk of desertification in Qom province <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Materials & Methods: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">In this research, Google Earth images, MODIS satellite images, CHIRPS, and 30-meter digital elevation model have been used as the most important research data. The most important tools used in the research include Google Earth Engine, ArcGIS, and Super Decisions. Also, NDVI, weighted linear combination (WLC), and analytical network (ANP) models have been used. The general method of work in this research has been based on 9 parameters (vegetation density, dust concentration, average precipitation, average temperature, aridity coefficient, elevation, slope, distance from main road, and distance from urban areas), as well as the combined WLC-ANP model. Areas vulnerable to desertification risk have been identified. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Finding: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Based on the results, a large part of the central areas of Qom province is affected by low vegetation density, high dust concentration, high aridity coefficient, low average rainfall, high temperature, low altitude, and proximity to urban areas and main roads. It has a very high potential for vulnerability to desertification. <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">Conclusion: <span style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The overall results of this study have shown that the central regions of Qom province are highly sensitive to the risk of desertification, so special attention should be paid to this issue in environmental planning, especially in plans related to land use changes. <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">Innovation: <span style="font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">The innovation of this research is the combined use of Google Earth Engine and geomorphological parameters, and only areas with an NDVI coefficient greater than 0.1 were selected as study areas. The results of this research can be used in various environmental planning. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';">هدف:<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">موقعیت جغرافیایی ایران سبب شده است تا بخش زیادی از مناطق آن را مناطق خشک و نیمه خشک دربرگیرد. با توجه به حساسیت بالای این مناطق در برابر تخریب زیستمحیطی، گسترش بیابانزایی به عنوان یکی از مهمترین مخاطرات زیستمحیطی این مناطق محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به شناسایی مناطق در معرض مخاطره بیابان‌زایی در استان قم پرداخته شده است. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';">روش و داده:<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">در این تحقیق از تصاویر گوگل ارث، تصاویر ماهواره‌های <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">MODIS<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">، <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">CHIRPS<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> و مدل رقومی ارتفاعی 30 متر، به عنوان مهم‌ترین داده‌های تحقیق استفاده شده است. مهم‌ترین ابزارهای مورد استفاده در تحقیق شامل سامانه گوگل ارث انجین، <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">ArcGIS<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> و <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">Super Decisions<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> بوده است. همچنین در این تحقیق از شاخص‌های <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">NDVI<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> و <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">AOD<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> و مدل‌های ترکیب خطی وزنی (<span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">WLC<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">) و تحلیل شبکه‌ای (<span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">ANP<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">) استفاده شده است. روش کلی کار در این پژوهش به این صورت بوده است که بر مبنای 9 پارامتر (تراکم پوشش گیاهی، غلظت گرد و غبار، میانگین بارش، میانگین دما، ضریب خشکی، ارتفاع، شیب، فاصله از جاده اصلی و فاصله از نقاط شهری) و همچنین مدل تلفیقی <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">WLC-ANP<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">، مناطق آسیب‌پذیر در برابر مخاطره بیابان‌زایی شناسایی شده است. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';">یافته‌ها:<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';"> <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">بر اساس نتایج حاصله، بخش زیادی از مناطق مرکزی استان قم به دلیل تراکم کم پوشش گیاهی، غلظت زیاد گرد و غبار، ضریب خشکی بالا، میانگین بارش کم و دمای زیاد، ارتفاع کم و همچنین نزدیکی به نقاط شهری و جاده‌های اصلی، دارای پتانسیل آسیب‌پذیری خیلی زیادی در برابر مخاطره بیابان‌زایی است. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';">نتیجه‌گیری: <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">مناطق مرکزی استان قم دارای حساسیت بالایی در برابر مخاطره بیابان‌زایی است. بنابراین باید در برنامه‌ریزی‌های محیطی و خصوصاً برنامه‌های مربوط به تغییرات کاربری اراضی به این مسئله توجه ویژه‌ای شود. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman';">نوآوری، کاربرد نتایج: <span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">نوآوری این تحقیق استفاده ترکیبی از سامانه گوگل ارث انجین و پارامترهای ژئومورفولوژی است و همچنین فقط مناطقی به عنوان محدوده مطالعاتی انتخاب شده است که دارای ضریب <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-bidi-language: FA;">NDVI<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Mitra'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;"> بیش از ۰/۱ بوده‌اند. از نتایج این تحقیق می‌توان در برنامه‌ریزی‌های مختلف محیطی استفاده کرد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_222426_69096aee1b173f7fa6c5e66d0f051f53.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Assessment of Sustainable Geotourism Development Potential and Geosite Degradation Risks in Arid Regions of Iran (Case Study: Tabas County) ارزیابی پتانسیل توسعه پایدار ژئوتوریسم و خطرات تخریب ژئوسایت‌ها در مناطق خشک ایران (مطالعه موردی: شهرستان طبس) 37 58 226578 10.22034/jargs.2025.508345.1181 FA فهیمه اسدالهی گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران لیلا 'گلی مختاری گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران 0000-0003-3797-0222 جواد جمال آبادی گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 2025 02 23 Aim: This study aims to assess the geotourism potential of Tabas County and analyze the region’s natural and geological tourism capacities using the Brilha and GAM models. Additionally, the research focuses on evaluating the degradation risk of geosites and proposing strategies for the sustainable development of tourism in the area. Materials & Methods: The data were collected through field surveys, document analysis, and library research. To analyze the geosites in the region, the Brilha and GAM models were employed. In the Brilha model, geosites were assessed based on four main criteria as scientific value, educational potential, touristic potential, and degradation risk. Finding: Geosites such as the Nayband Fault (209), Halvan Desert (194), and Shotoran Mountains (179) possess the highest scientific and touristic capacities and could become major geotourism destinations. In terms of touristic-educational potential, the Kal Sardar (375), Morteza Ali Hot Spring (352), and Naybandan Wildlife Refuge (348) geosites received the highest scores. Furthermore, the Halvan Desert (315), Pir Hajat Doline (280), and Kal Jenni (295) geosites were found to be at the most significant risk of degradation due to human activities and resource extraction. Conclusion: It can be concluded that Tabas County, with its unique geosites, holds significant potential for the development of scientific, natural, and cultural tourism. To ensure the sustainable utilization of these capacities, the implementation of proper management policies and protective measures is essential. Moreover, focusing on scientific and educational assessments can play a key role in both conserving these geotourism attractions and promoting them to nature-oriented tourists. Innovation: The integration of quantitative geosite assessment with degradation risk analysis in a global geopark located in an arid region. By emphasizing the conservation challenges of vulnerable geosites, the study offers a framework for prioritizing management and protection interventions. هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی ظرفیت‌های ژئوتوریسمی شهرستان طبس و تحلیل پتانسیل‌های گردشگری طبیعی و زمین‌شناسی منطقه از طریق مدل‌های بریلها و GAM انجام شد. همچنین، در این مطالعه بررسی ریسک تخریب‌پذیری ژئوسایت‌ها و پیشنهاد راهکارهایی برای توسعه پایدار گردشگری در این منطقه مورد توجه قرار گرفت. روش و داده: <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-theme-font: minor-bidi;"> داده‌های این پژوهش از طریق مطالعات میدانی، اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شدند. برای تحلیل و ارزیابی ژئوسایت‌های منطقه، از مدل‌های بریلها و GAM استفاده شد. در مدل بریلها، ژئوسایت‌ها بر اساس چهار معیار اصلی شامل ارزش علمی، پتانسیل آموزشی، پتانسیل گردشگری و ریسک تخریب‌پذیری ارزیابی شدند. مدل GAM نیز به ارزیابی ارزش‌های اصلی و مکمل ژئوسایت‌ها پرداخت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ژئوسایت‌هایی مانند گسل نایبند (۲۰۹)، کویر حلوان (۱۹۴) و کوهستان شتری (۱۷۹) دارای بالاترین ظرفیت‌های علمی و گردشگری هستند و می‌توانند به مقاصد اصلی جذب گردشگران تبدیل شوند. در ارزیابی ظرفیت توریستی- آموزشی، ژئوسایت‌های کال سردر (375)، چشمه آبگرم مرتضی علی (۳۵۲) و پناهگاه حیات وحش نایبندان (۳۴۸) بیشترین امتیازات را کسب کردند. همچنین، ژئوسایت‌های کویر حلوان (315)، دولین پیر حاجات (۲۸۰) و کال جنی (۲۹۵) به دلیل فعالیت‌های انسانی و استخراج منابع طبیعی در معرض بیشترین خطر تخریب قرار دارند. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که شهرستان طبس با داشتن ژئوسایت‌های منحصربه‌فرد، پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری علمی، طبیعی و فرهنگی دارد. به ‌منظور بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت‌ها، اجرای سیاست‌های مدیریتی مناسب و اتخاذ تدابیر حفاظتی ضروری است. همچنین، توجه به ارزیابی‌های علمی و آموزشی می‌تواند نقش مهمی در حفاظت و همچنین معرفی این جاذبه‌ها به گردشگران محیط‌های طبیعی ایفا کند. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌های نوآورانه این پژوهش می‌توان به ترکیب ارزیابی کمی ژئوسایت‌ها با تحلیل ریسک تخریب‌پذیری در یک ژئوپارک جهانی واقع در منطقه‌ای خشک اشاره کرد. این مطالعه با تمرکز بر چالش‌های حفاظتی در ژئوسایت‌های آسیب‌پذیر، چارچوبی برای اولویت‌بندی مداخلات مدیریتی و حفاظتی ارائه می‌دهد. نتایج این تحقیق می‌تواند به تصمیم‌گیران در تدوین برنامه‌های توسعه پایدار ژئوتوریسم کمک کند و الگوی مناسبی برای مدیریت میراث زمین‌شناختی در مناطق خشک ارائه نماید.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226578_874c1870a61be056ec690a5ecb928ef0.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Analysis of Metropolitan Extra-territorial Jurisdiction Policies in the Context of the Political Economy of Space: A Case Study of the Ahvaz Metropolis تحلیل سیاست‌های حریم کلان‌شهری در بستر اقتصاد سیاسی فضا نمونه موردی کلانشهر اهواز 59 79 226576 10.22034/jargs.2025.504008.1175 FA مائده سروری اهوازی گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران محمدعلی خلیجی گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران 0000-0002-8695-6569 صادق صادقی گروه شهرسازی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران Journal Article 2025 02 01 Aim: The objective of this research is to investigate and analyze the extra-territorial Jurisdiction policies of Ahvaz, with an emphasis on the influence of the political economy of space on the formation and implementation of these policies. Materials & Method: The present research is of an applied type; its method is descriptive and analytical and its collection is survey. To measure the main concept of the research, namely the political economy of space, the concepts have been divided into 4 dimensions and each dimension has several policies. In order to conduct a descriptive test of the components and variables, the t-test was used to determine the intensity, and to examine the factor structure of a set of observed variables, confirmatory factor analysis was used. Finding: The managerial and governance dimension, with a factor loading of 1.68, was identified as the most important factor. Next, the social factor with a factor loading of 1.42, the economic factor with a factor loading of 1.33, and finally, the spatial factor with a factor loading of 0.16 were ranked as the least important. Conclusion: The results indicate that the lack of coordination between government policies and urban management in Ahvaz has led to the weakening of metropolitan extra-territorial jurisdiction cohesion. Poor coordination between governmental and local institutions has increased the challenges of extra-territorial jurisdiction management. Economic development and investment processes have significantly impacted land use in the metropolitan extra-territorial jurisdiction. Innovation: Among the important applications of this research's findings are assisting policymakers and urban managers in developing comprehensive plans for optimal extra-territorial jurisdiction, enhancing decision-makers' awareness of the consequences of existing policies, providing suggestions for their modification or optimization, and strengthening the connection between planning. هدف: هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل سیاست‌های حریم کلان‌شهری کلانشهر اهواز با تأکید بر تأثیرات اقتصاد سیاسی فضا بر شکل‌گیری و اجرای این سیاست‌ها است. روش و داده: پژوهش حاضر از نوع کاربردی، روش آن توصیفی و تحلیلی و گردآوری آن پیمایشی است. برای سنجش مفهوم اصلی پژوهش، یعنی اقتصاد سیاسی فضا، مفاهیم به 4 ابعاد و هر بعد به چندین سیاست تقسیم‌بندی شده است. به‌ منظور انجام آزمون توصیفی مؤلفه‌ها و متغیرها از آزمون تی، تعیین شدت و برای بررسی ساختار عاملی مجموعه‌ای از متغیرهای مشاهده شده از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. یافته‌ها: ابعاد مدیریتی و حکمرانی با بار عاملی ۱/۶۸ مهم‌ترین عامل شناخته شده است. سپس عامل اجتماعی با بار عاملی ۱/۴۲ عامل اقتصادی با بار عاملی ۱/۳۳ و در نهایت عامل فضایی با بار عاملی ۰/۱۶ در مرتبه آخر و به‌ عنوان کم اهمیت‌ترین عامل مشخص شده است. همچنین در ابعاد فضایی بالاترین میزان میانگین مربوط به سیاست‌گذاری جامع و قابل ‌اتکا برای مدیریت کالبدی و کمترین میزان میانگین مربوط به ظرفیت‌های بومی و اجتماعی برای توسعه پایدار حریم است. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که ناهماهنگی میان سیاست‌های دولتی و مدیریت شهری در اهواز، منجر به تضعیف انسجام حریم کلان‌شهری شده است. ضعف در هماهنگی بین نهادهای دولتی و محلی، منجر به افزایش چالش‌های مدیریت حریم شهری شده است. توسعه اقتصادی و فرایندهای سرمایه‌گذاری تأثیر چشمگیری بر استفاده از اراضی حریم کلان‌شهری داشته‌اند. رشد نامتوازن اقتصادی، باعث افزایش فشار بر مناطق حاشیه‌ای و توسعه بی‌رویه سکونتگاه‌های غیررسمی شده است. توزیع نابرابر منابع و خدمات در محدوده حریم کلان‌شهری منجر به بروز نابرابری‌های فضایی شده است. این وضعیت موجب افزایش اختلافات اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی در مناطق حاشیه‌ای شده است. نوآوری، کاربرد نتایج: کمک به سیاست‌گذاران و مدیران شهری در تدوین برنامه‌های جامع برای مدیریت بهینه حریم کلان‌شهری، افزایش آگاهی تصمیم‌گیران از پیامدهای سیاست‌های موجود و ارائه پیشنهادهایی برای اصلاح یا بهینه‌سازی آن‌ها و تقویت ارتباط میان برنامه‌ریزی می‌توان از کاربردهای مهم نتایج این تحقیق بر شمرد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226576_f1f6cfee33bfe726c1e4a59d6343d22d.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Lived experiences of students from the revival of the historical Qanat of Kehrizsang تجارب زیسته دانش‌آموزان از احیای قنات تاریخی کهریزسنگ 80 102 225797 10.22034/jargs.2025.501981.1171 FA رسول شریفی نجف آبادی گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران، 0000-0001-6215-3334 محمد رضا یوسفی روشن گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران، مریم رضایی گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. Journal Article 2025 01 25 Aim: The qanat is a globally recognized cultural heritage originating in Iran, symbolizing the ingenuity of its people in adapting to a water-scarce environment. It is expected that students, through their education, would gain comprehensive knowledge of the functions of this technology within the six educational domains outlined in Iran's Fundamental Transformation Document for Education. However, this expectation has not been fulfilled. Meanwhile, a group of students from Kahrezsang city has voluntarily collaborated with residents to restore the historic qanat in their hometown. Since, according to Bandura's social learning theory, students' participation in this process can lead to observation, imitation, modeling, and acquisition of new knowledge, their lived experience in the context of the aqueduct was studied. Material & Method: A phenomenological approach was employed for this research. The study population consisted of secondary school students from Kahrezsang who participated in the qanat restoration process. Semi-structured interviews were conducted with 16 participants until theoretical saturation was achieved. Data analysis was performed using thematic analysis, encompassing three types of coding: open, axial, and selective. Finding: Due to their direct involvement in the qanat restoration process, students acquired extensive knowledge, experiences, and positive attitudes. Over 70 open codes were extracted from their accounts, which were organized into 23 axial codes and 10 selective codes. Conclusion: The extracted codes align with the six educational domains defined in the Fundamental Transformation Document for Education. It can be concluded that students' participation in qanat restoration provided supplementary learning that compensated for many deficiencies in the formal curriculum. Innovation: It is recommended that students be encouraged to engage in informal local activities, enabling them to acquire new knowledge, experiences, and attitudes. This approach could address existing shortcomings in school-based education and achieve the desired objectives outlined in the Fundamental Transformation Document for Education. هدف: قنات یک میراث فرهنگی جهانی است که منشأ آن از ایران بوده و نماد درایت مردم این سرزمین در سازگاری با محیط زیست کم‌آب است. انتظار می‌رود که دانش‌آموزان با تحصیل در مدارس، شناخت کاملی از کارکردهای این فناوری در ساحت‌های شش‌گانه سند ‌تحول در آموزش و پرورش کسب نموده باشند؛ اما این انتظار برآورده نشده است. در این بین، گروهی از دانش‌آموزان شهر کهریزسنگ با حضور داوطلبانه در کنار همشهریانشان، جهت احیای قنات تاریخی محل زندگی‌ خود کوشش نموده‌اند. از آنجایی که طبق نظریه‌ی یادگیری اجتماعی باندورا، مشارکت دانش‌آموزان در این فرآیند می‌تواند به مشاهده، تقلید، مدل‌سازی و کسب دانش‌جدید منجر شده باشد، به مطالعه تجربه‌زیسته آن‌ها در زمینه قنات پرداخته شد. روش و داده: جهت انجام این پژوهش از روش پدیدارشناسی استفاده شده ‌است. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر کهریزسنگ مشارکت‌کننده در فرایند احیای قنات بوده که تا رسیدن به مرحله اشباع نظری، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته‌ای با 16 نفر از آن‌ها صورت گرفته‌ است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از روش تحلیل مضمون در قالب سه ‌نوع کدگذاری ‌باز، محوری و انتخابی استفاده شده است. یافته‌ها: دانش‌آموزان به دلیل قرار گرفتن در بطن موضوع احیای قنات، دانش‌ها، تجربه‌ها و نگرش‌های مفید فراوانی کسب کرده‌اند که از آن‌ها بیش از 70 کد باز استخراج شده و در قالب 23 کد محوری و 10 کد انتخابی سازمان‌دهی شده است. نتیجه‌گیری: کدهای به دست آمده قابل تطبیق بر ساحت‌های 6 گانه تعریف شده در سند‌ تحول آموزش و پرورش بوده و می‌توان نتیجه گرفت که مشارکت دانش‌آموزان در فرآیند احیای قنات باعث آموزش مکملی شده که بسیاری از ضعف‌های آموزشی موجود در برنامه درسی رسمی را جبران کرده است. نوآوری، کاربرد نتایج: پیشنهاد می‌شود که با سوق دادن دانش‌آموزان به سمت مشارکت در فعالیت‌های جاری محلی غیررسمی، زمینه‌ی کسب دانش‌ها، تجربه‌ها و نگرش‌های جدید برای آن‌ها فراهم گردد و به این وسیله، نقائص موجود در فرآیند آموزش مدرسه‌ای رفع گردیده و اهداف مطلوب تعریف شده در سند تحول آموزش و پرورش تحقق یابد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225797_36ed7bfb82d0757602df71e58e7d05f8.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 02 01 Mesuring the impact of uarban regeneration measures in dilapidated uarban areas on the quality of life of residents of target neighborhoods (Case study: Torbat Heydariyeh city) سنجش اقدامات بازآفرینی شهری بافت فرسوده، برکیفیت زندگی ساکنان محلات هدف (مطالعه موردی: شهر تربت حیدریه) 103 118 228426 10.22034/jargs.2025.515663.1190 FA رحمان زندی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0002-1642-8354 فاطمه شهریار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران مهدی زنگنه گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران Journal Article 2025 04 08 Aim: This study aims to assess the impact of urban regeneration measures on the quality of life of residents of target neighborhoods in the city of Torbat Heydariyeh. Material & Method: This research was based on a descriptive-analytical method, and field data were collected. Then the field data were analyzed using SPSS and ArcGIS software. To measure the data, statistical tests (T-test) and a correlation coefficient matrix in SPSS software are used. To examine the maps of the desired level and success of regeneration in the target neighborhoods, the environment (Arc Map) has been used. Finding:: that among the indicators for recreating the worn-out texture of the target neighborhoods of city, the social index with (3.17) was identified as a successful indicator, the environmental index with (3.06) as a relatively successful indicator, the economic index with (2.45) as a relatively unsuccessful indicator, and the physical index with (2.38) as an unsuccessful indicator in recreating the target neighborhoods, respectively. By measuring these indicators, the quality of life of the residents of the target neighborhoods in this city also showed that Shahid Chamran neighborhood with (1.455) was identified as a desirable neighborhood, Shahid Hasheminejad neighborhood with (1.432) as a relatively desirable neighborhood, Molki neighborhood with (1.372) as a relatively undesirable neighborhood, and Ghasemabad neighborhood with (1.315) as an undesirable neighborhood in terms of the quality of life of residents in the neighborhood regeneration process. Conclusion: Among the indicators (economic, physical, and environmental), the social index has had the most significant impact and desirability in recreating the target neighborhoods of city. Innovation: In addition to measuring the quality of life of residents of target neighborhoods using field methods, maps of the success and desirability of urban regeneration have been identified separately in different neighborhoods based on the research-determined indicators. هدف: هدف از این مطالعه، سنجش اقدامات بازآفرینی شهری بافت فرسوده، بر کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف، در شهر تربت حیدریه است. روش و داده: این پژوهش بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و اطلاعات میدانی (مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه) جمع‌آوری گردیده‌ است. سپس اطلاعات میدانی از طریق نرم‌افزار (SPSS) و (ARC GIS) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. برای سنجش اطلاعات پرسشنامه‌ای از آزمون‌های آماری (T-test) و ماتریس ضریب همبستگی در نرم‌افزار (SPSS) استفاده شده است. برای استخراج نقشه‌های میزان مطلوبیت و موفقیت بازآفرینی در محلات هدف شهر تربت حیدریه از محیط (Arc Map) استفاده گردیده است. یافته‌ها: یافته‌ها و نتایج پژوهش نشان داد، از بین شاخص‌های بازآفرینی بافت فرسودة محلات هدف شهر تربت حیدریه، به ترتیب شاخص اجتماعی با (۳/۱۷) به عنوان شاخص موفق، شاخص زیست محیطی با (۳/۰۶) به عنوان شاخص نسبتاً موفق، شاخص اقتصادی با (۲/۴۵) به عنوان شاخص نسبتاَ ناموفق و شاخص کالبدی با (۲/۳۸) به عنوان شاخص ناموفق در بازآفرینی محلات هدف مشخص شده‌اند. با سنجش این شاخص‌ها، میزان کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف در این شهر نیز نشان داد، محلة شهید چمران با (۱/۴۵۵) به عنوان محلة مطلوب، محلة شهید هاشمی‌نژاد با (۱/۴۳۲) به عنوان محلة نسبتاً مطلوب، محلة مُلکی با (۱/۳۷۲) به عنوان محلة نسبتاً نامطلوب و محلة قاسم‌آباد با (۱/۳۱۵) به عنوان محلة نامطلوب از نظر کیفیت زندگی ساکنان در فرایند بازآفرینی محلات شناسایی گردیده‌اند. نتیجه‌گیری: شاخص اجتماعی از بین شاخص‌های (اقتصادی- کالبدی- زیست محیطی) در بازآفرینی محلات هدف شهر تربت حیدریه بیشترین تأثیر و مطلوبیت را داشته است، در نتیجه این امر برکیفیت زندگی ساکنان محلات تأثیر مطلوبی بر جای گذاشته است. نوآوری، کاربرد نتایج: علاوه بر سنجش کیفیت زندگی ساکنان محلات هدف با استفاده از روش‌های میدانی، نقشه‌های میزان موفقیت و مطلوبیت بازآفرینی شهری بر اساس شاخص‌های تعیین شدة پژوهش، به تفکیک در محلات مختلف شهر مشخص گردیده‌اند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_228426_01497c854df3549307b89a62968be9a4.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 02 01 Factors Influencing the Adoption of Pressurized Irrigation Systems: A Case of Irrigated Wheat Farmers in Golpayegan County عوامل مؤثر بر پذیرش سیستم‌های آبیاری تحت فشار: مورد مطالعه گندمکاران آبی شهرستان گلپایگان 119 135 226336 10.22034/jargs.2025.505118.1179 FA مریم شریف زاده گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0001-6854-3923 ریحانه نیکبخت گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2025 02 07 Aim: This study aimed to explore the factors influencing the adoption of new irrigation systems in Golpayegan County, Isfahan Province, using the modified Innovation Diffusion Theory (IDT). Material & Method: This research is quantitative, applied, and descriptive-correlational, and uses a survey method, with 363 farmers selected randomly using Cochran's formula. Determining the sample size using Cochran's formula (363 farmers), participants were randomly selected. Data were collected through a structured questionnaire, which was validated by experts in the field, and its reliability was confirmed with Cronbach’s alpha (ranging from 0.71 to 0.94). The analysis was conducted using SPSS20 software. Finding: The results revealed that social support and the informal information sources increase the willingness to adopt innovative irrigation practices. Among the variables in the attitude category, "observability" has the highest positive coefficient, meaning that the greater the ability to observe the benefits of modern irrigation systems, the higher the likelihood of their acceptance. Additionally, the variables of "relative advantage" and "trialability" also play significant roles in this regard. Conclusion: The prominent role of social support and informal information sources in explaining the willingness of irrigated wheat farmers to adopt modern irrigation systems suggests that strengthening social and informational networks can serve as effective strategies for promoting new agricultural technologies. Moreover, the importance of observability of the advantages of these systems emphasizes the necessity of providing practical evidence of their effectiveness. Therefore, policymakers should consider the fact that clear and observable information can play a crucial role in changing attitudes and facilitating the adoption of new technologies. These findings clearly illustrate the need to integrate social and economic approaches in technology development programs. Innovation: Among the most important innovative and practical aspects of the research is the presentation of acceptance models based on the influential factors in the utilization of drip irrigation technology in arid and semi-arid regions, which can assist policymakers and planners in this field. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش سیستم‌های آبیاری تحت فشار در شهرستان گلپایگان استان اصفهان با استفاده از نظریه‌ی تعدیل یافته نشر نوآوری (IDT) است. پژوهش به دنبال شناسایی ویژگی‌ها و عواملی است که می‌تواند بر تمایل کشاورزان به استفاده از این فناوری تأثیر بگذارد. روش و داده: پژوهش حاضر از نوع کمی، کاربردی و توصیفی- همبستگی است و با استفاده از روش پیمایش انجام شده است. پس از تعیین تعداد اعضای نمونه به روش کوکران (363 کشاورز)، به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامهای ساختارمند بود که روایی آن مورد تأیید متخصصان موضوعی قرار گرفت و پایایی آن با بهرهگیری از آزمون آلفای کرونباخ (94/0-71/0) در مطالعهای پیشاهنگ خارج از نمونه آماری تأیید شد. به منظور تحلیل دادهها از نرمافزار SPSS20 بهره‌گیری شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج، حمایت اجتماعی و منابع اطلاعاتی غیررسمی تمایل به پذیرش طرح‌های نوین را افزایش می‌دهند. در میان متغیرهای دسته نگرش، «قابلیت مشاهده» بالاترین ضریب مثبت را دارد؛ لذا هرچه امکان مشاهده مزایای سیستم‌های آبیاری نوین بیشتر باشد، احتمال پذیرش آن‌ها افزایش می‌یابد. همچنین، متغیرهای «مزیت نسبی» و «آزمایش‌پذیری» نیز نقش قابل توجهی در این زمینه دارند. نتیجه‌گیری: نقش بارز حمایت اجتماعی و دسترسی به منابع اطلاعاتی غیررسمی در تبیین تمایل گندم‌کاران آبی به پذیرش سیستم‌های آبیاری نوین حاکی از آن است که تقویت شبکه‌های اجتماعی و اطلاعاتی می‌تواند به ‌عنوان استراتژی‌های مؤثری برای ترویج فناوری‌های نوین در کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، اهمیت قابلیت مشاهده مزایای این سیستم‌ها، بر ضرورت ارائه اثبات‌های عملی در زمینه کارایی آن‌ها تأکید می‌کند؛ بنابراین، سیاست‌گذاران باید به این نکته توجه ویژه‌ای داشته باشند که اطلاعات شفاف و قابل مشاهده، می‌تواند نقش به سزایی در تغییر نگرش‌ها و تسهیل فرایند پذیرش فناوری‌های جدید ایفا کند. در نهایت، این یافته‌ها به ‌خوبی نمایانگر نیاز به ادغام رویکردهای اجتماعی و اقتصادی در برنامه‌های توسعه فناوری است. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به ارائه مدل‌های پذیرش مبتنی بر عوامل مؤثر در زمینه بهرهگیری از فناوری آبیاری تحت فشار در مناطق خشک و نیمه‌خشک اشاره کرد، که می‌تواند به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در این حوزه کمک کند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226336_f6d50918d45f681b1805136985df910d.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Urban Livability Challenges During the COVID-19 Pandemic: A Case Study of Koy-e Golestan, Golestan City, Tehran Province چالش‌های زیست‌پذیری شهری در دوران همه‌گیری کووید-۱۹: مطالعه موردی کوی گلستان، شهر گلستان، استان تهران 136 155 203494 10.22034/jargs.2024.454293.1106 FA پارسا احمدی دهرشید گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-9117-453X حسین منصوریان گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 04 26 Aim: This study aims to evaluate the livability status of the study area while identifying the dimensions and indicators of this approach challenged by the spread of the COVID-19 pandemic and exhibiting unfavorable performance. Materials & Methods: Employing a practical approach, this study utilizes a descriptive-analytical argumentative pattern and combines quantitative and qualitative data through documentary-survey methods. The statistical population of the research is the residents of the Golestan neighborhood, and based on the Cochran method and considering an error coefficient of 0.07, 200 people were selected as the sample size. With field visits, a three-part questionnaire consisting of demographic information, evaluation of research variables based on the Likert scale, and semi-structured background questions were distributed among them using a simple random sampling method. After completing the questionnaire, the data were prepared using Excel software for entry into SPSS and Smart-PLS software. In this study, structural equation modeling was used as the main research approach in statistical analysis. Findings: The results reveal that dimensions such as healthcare and the environment were more vulnerable than others during the COVID-19 pandemic, exhibiting undesirable performance. Indicators related to transportation, environmental quality, and access to healthcare facilities were significantly affected, negatively impacting the area's livability. Overall, Koy-e Golestan's livability status during the COVID-19 pandemic was deemed unfavorable. Conclusion: This study underscores the importance of prioritizing access to healthcare, environmental quality, and flexible transportation systems in enhancing urban livability resilience during pandemics. Policymakers and urban planners can utilize these findings to inform targeted interventions aimed at improving urban livability and resilience in the face of future health crises. Innovation: One of the key innovative and practical aspects of this research is the comprehensive assessment of dimensions and indicators of urban livability during the COVID-19 pandemic. هدف: مطالعه حاضر درصدد آن است ضمن ارزیابی وضعیت زیستپذیری محدوده مورد مطالعه، ابعاد و شاخصهای این رویکرد را که با شیوع همهگیری کووید-۱۹ دچار چالش شده و عملکرد نامطلوبی را از خود ارائه نمودهاند، شناسایی نماید. روش و داده: این مطالعه از حیث هدف، کاربردی و از نظر الگوی استدلالی، توصیفی - تحلیلی است. برای گردآوری اطلاعات، به‌ صورت تلفیقی از روشهای اسنادی - پیمایشی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، ساکنین محله کوی گلستان است که با اتکا بر روش کوکران و در نظر گرفتن ضریب خطای ۰۷/۰، تعداد ۲۰۰ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شد و با مراجعه میدانی، یک پرسشنامه سه‌بخشی، متشکل از اطلاعات جمعیتشناسی، ارزیابی متغیرهای پژوهش بر اساس طیف لیکرت و سؤالات زمینهای نیمه‌ساختاریافته، در میان آنها با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده توزیع شد. پس از تکمیل پرسشنامه، دادهها با استفاده از نرمافزار Excel برای ورود به نرمافزارهای SPSS و Smart-PLS آماده شدند. در این پژوهش، مدلسازی معادلات ساختاری بهعنوان رویکرد اصلی پژوهش در تجزیه ‌و تحلیل‌های آماری مورد استفاده قرار گرفته است. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که با شیوع همهگیری کووید-۱۹، ابعاد بهداشت و درمان و زیستمحیطی بیشتر از سایر ابعاد، آسیبپذیر بوده و عملکرد نامطلوبی را از خود ارائه کردهاند. همچنین شاخصهای مرتبط با ابعاد حملونقل، زیستمحیطی و دسترسی به مراکز بهداشتی - درمانی، به طور قابل‌ توجهی تحت‌ تأثیر بیماری قرار داشته و بر زیستپذیری منطقه تأثیر منفی گذاشتهاند. به ‌صورت کلی، وضعیت زیستپذیری کوی گلستان در دوران همهگیری کووید-۱۹ نامطلوب ارزیابی شد. نتیجه‌گیری: این مطالعه ضمن آن که وضعیت زیستپذیری محدوده مورد مطالعه را وضعیت نامطلوبی ارزیابی نمود، بر اهمیت اولویت‌بندی دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی، کیفیت محیطی و سیستم‌های حمل‌ونقل انعطاف‌پذیر در افزایش زیستپذیری شهری در مواجهه با همه‌گیری‌ها تأکید می‌کند. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به ارزیابی جامع ابعاد و شاخصهای زیستپذیری شهری در طول همهگیری کووید-۱۹ اشاره کرد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_203494_518c8190c703b9ce85f4992ec8744cfe.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Evaluation of the Capabilities of District 9 in Mashhad City from the Perspective of the 15-Minute City Approach ارزیابی قابلیت‌های منطقه 9 شهر مشهد از منظر رویکرد شهر 15 دقیقه 156 174 225270 10.22034/jargs.2025.485622.1154 FA مصطفی امیرفخریان گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایـران 0000-0003-4799-8907 ابوالحسن رجبی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایـران Journal Article 2024 10 26 Aim: One of the important issues in urban planning is the reduction of intra-city trips and achieving a sustainable environment. 15-minute cities are among the ideas presented in this direction. The present study aims to evaluate this issue in Mashhad city, with a focus on the 9th district. Materials & Methods: The research method is descriptive-analytical.The components related to the 15-minute city were identified in four categories as diversity, density, proximity, and digitization. To measure the diversity criteria, all the activities of the region were collected in the form of 7 user categories and 76 activity categories. In the following, spatial analysis models, including density models, network analysis, and the "service area" function, were utilized to determine the position of each part of the range in terms of its ability to upgrade to the city of Fifteen Minutes, based on the criteria in question and the combination of layers produced. Finding: The results showed that from the intersection of the time-space traffic calculations on the one hand and the spatial criteria of the fifteen-minute city on the other hand, the studied area has four different situations. In the meantime, areas with the ability to reach the city in 15 minutes and less presence of cars have a better ability to reach the city in 15 minutes. Conclusion: It can be said that paying attention to the principles of the fifteen-minute city can play an important role in reducing traffic and intra-city trips in the 9th district of Mashhad. Innovation: A key aspect of the research's innovation is the method of data collection, particularly in preparing the user layer and analyzing business activity in the study area, utilizing map tools, and implementing the Fifteen Minute City theme. هدف: از جمله موضوعات مهم در حوزه برنامه‏ریزی شهری کاهش سفرهای درون شهری و دستیابی به محیط پایدار است. شهرهای 15 دقیقه از جمله ایده‏های ارائه شده در این راستا هستند. مطالعه حاضر تلاش دارد این موضوع را در شهر مشهد و به شکل ویژه منطقه 9 آن، مورد سنجش قرار دهد. روش و داده: با توجه به هدف مطالعه، روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است. در گام اول با مطالعه اسناد و منابع موجود اقدام به شناسایی مؤلفه‏های مرتبط با شهر 15 دقیقه، در چهار دسته تنوع، تراکم، مجاورت و دیجیتالی شدن، گردید. جهت جمع‌آوری اطلاعات، از منابع داده‌ای همچون داده‌های مرکز آمار به تفکیک بلوک‌های شهری در سال 1395 (شامل 20 هزار بلوک شهری)، سامانۀ گوگل‌مپ، سامانۀ نقشۀ معابر باز (OSM)، سامانه نرم‌افزار بلد و تصاویر ماهواره‏ای استفاده گردید و داده‌های مربوطه در قالب فرمت‌های رستر و وکتور پس از رفع خطاهای توپولوژی در پایگاه اطلاعات مکانی ذخیره شد. علاوه بر این برای سنجش معیار تنوع، اقدام به برداشت کلیه فعالیت‌های منطقه در قالب 7 دسته کاربری و 76 رده فعالیت گردید. در ادامه با بهره‏گیری از مدل‌های تحلیل فضایی نظیر مدل‌های تراکمی، تحلیل شبکه و تابع «ناحیه خدمات‌دهی» و ترکیب لایه‌های تولید شده از معیارهای مدنظر، جایگاه هر بخش از محدوده، در خصوص قابلیت ارتقا به شهر پانزده دقیقه مشخص گردید. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که از تلاقی محاسبات صورت گرفته از ترافیک زمانی-مکانی معابر از یک سو و معیارهای فضایی شهر پانزده دقیقه‌ای از سوی دیگر، محدوده مورد مطالعه دارای چهار وضعیت متفاوت است که در این بین محدوده‌هایی با قابلیت بالای شهر 15 دقیقه و حضور کمتر خودرو قابلیت بهتری را در خصوص دستیابی به شهر 15 دقیقه دارند. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که توجه به اصول شهر پانزده دقیقه می‏تواند نقش مهمی در کاهش ترافیک و سفرهای درون شهری منطقه 9 شهر مشهد داشته باشد. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه تحقیق شیوه جمع‌آوری داده‏ها به ویژه در خصوص تهیه لایه کاربری و فعالیت مشاغل در محدوده مورد مطالعه با استفاده از ابزارهای در دسترس نقشه‏ای و پیاده‌سازی موضوع شهر پانزده دقیقه در محدوده مورد مطالعه است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225270_d8b59540233efcecca0a9acebe337c7a.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Identification and Analysis of Key Drivers Affecting the Urban Water Management Using Futures Studies Approach A Case Study: Ardabil City شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر مدیریت آب با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعه موردی: شهر اردبیل 175 195 226579 10.22034/jargs.2025.516717.1193 FA محمدتقی معصومی گروه جغرافیا برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایـران 0000-0002-4084-9899 بهنام باقری گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0001-6601-1894 Journal Article 2025 04 14 Aim: This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method and nature, aiming to identify and analyze the critical variables in the water management of Ardabil city. Materials & Methods: To collect the required data, library studies, articles, research papers, and upstream documents were used. Additionally, 30 experts and specialists in the water sector of Ardabil were selected using the snowball sampling method. Subsequently, a Delphi questionnaire was distributed in two stages among the expert panel members to determine the influential factors in Ardabil's water sector. Thirty-five variables across seven main indicators were selected, and a variable matrix table was formed to score and determine the relationships between the variables. In the second stage, the MICMAC software was used to identify the key drivers, and the matrix table scores were entered into the software. Finding: After calculations by the MICMAC software, 12 variables were identified as critical variables. The results revealed that among the main indicators, the technical indicator had the most significant impact. However, the variables "increasing water prices" and "subsidy removal" had the highest level of importance and priority among the 12 key variables. Conclusion: The results indicated that to address Ardabil's water issue, special attention must be paid to variables such as increasing water prices and subsidy removal, preventing migration to the city, investment in infrastructure, improving the water distribution system, and water management. These should be prioritized in the work agenda of Ardabil's city managers. Innovation: The most significant issue was the lack of a futures studies perspective in addressing Ardabil's water challenges. Additionally, the use of diverse variables and different indicators to identify key factors in Ardabil's water management through MICMAC software played a fundamental role in the research outcomes. هدف: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش و ماهیت توصیفی– تحلیلی است و هدف آن شناسایی و تحلیل متغیرهای کلیدی و مهم در مدیریت آب در شهر اردبیل است. روش و داده: جهت جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق از مطالعات کتابخانه‌ای و مقالات و پژوهش‌ها و اسناد بالادستی استفاده شده است. جامعه آماری 30 نفر از خبرگان و متخصصین حوزه آب شهر اردبیل هستند که بر اساس روش گلوله برفی انتخاب شده‌اند. پس از آن در دو مرحله پرسشنامه دلفی بین اعضای خبرگان توزیع شد تا عوامل تأثیرگذار در حوزه آب شهر اردبیل انتخاب شوند. 35 متغیر در 7 شاخص اصلی مؤثر انتخاب شده‌اند و با تشکیل جدول ماتریس متغیرها امتیاز‌دهی مابین متغیرها انجام گردید، در مرحله دوم برای شناسایی پیشران‌های کلیدی و مهم امتیازات جدول ماتریس وارد نرم‌افزار MICMAC شده است. یافته‌ها: پس از انجام محاسبات توسط نرم‌افزار MICMAC، 12 متغیر به ‌عنوان متغیرهای کلیدی و مهم انتخاب شدند. نتیجه به ‌دست آمده مشخص کرد که از میان شاخص‌های اصلی، شاخص فنی دارای بیشترین تأثیر است؛ اما متغیر افزایش قیمت آب و حذف یارانه بیشترین‌ مقدار اهمیت و اولویت را در بین 12 متغیر اصلی دارد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که برای حل مسئله آب شهر اردبیل و مدیریت آن باید به متغیرهایی مانند افزایش قیمت آب و حذف یارانه، جلوگیری از مهاجرت به شهر، سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت و بهسازی سیستم توزیع آب و مدیریت در حوزه آب توجه ویژه‌ای داشت و در اولویت کاری مدیران شهری قرار داد. نوآوری، کاربرد نتایج: مهم‌ترین مسئله در تحقیق حاضر داشتن نگاه آینده‌پژوهانه به موضوع بحران آب است که از نظر روش تحقیق نیز متفاوت از بقیه پژوهش‌ها در شهر اردبیل انجام شده است، علاوه بر این در تحقیق حاضر به ‌صورت جامع تمام متغیرهای مؤثر بر بحران آب شهر اردبیل مورد مطالعه قرار گرفته و نتیجه به‌ دست آمده از تحلیل خروجی نرم‌افزار MICMAC می‌تواند در کاهش یا مدیریت بهتر بحران آب شهر اردبیل نقش اساسی ایفا کند.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_226579_c3f066450087432ad0a9c000b149c607.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Strategic Planning of Garden Cities with a Green Economy and Sustainable Tourism Approach (Case Study: Astan Quds Razavi Gardens in Mashhad) برنامه‌ریزی راهبردی باغ‌شهرها با رویکرد اقتصاد سبز و گردشگری پایدار (مطالعه موردی: باغ‌های آستان قدس رضوی در مشهد) 196 217 234871 10.22034/jargs.2025.519156.1197 FA ابوالفضل مشایخی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-9978-214X Journal Article 2025 04 25 Aim: This research aims to investigate novel strategies for sustainable development in garden cities, with an emphasis on green economy and sustainable tourism.Given challenges such as unsustainable resource exploitation, diminishing per capita green space, and financial weaknesses, this study seeks to propose a model for the optimal management of garden cities toward balanced economic and environmental development.Utilizing urban gardens as a sustainable development strategy can contribute to improving urban living conditions. Materials & Methods: This research is categorized as applied research due to its objective.Data collection methods included document analysis, field studies, and a comparative review of successful global experiences in the sustainable development of garden cities.Data were gathered and interpreted through content analysis of theoretical sources and practical experiences.The study's scope encompasses the endowed gardens of Astan Quds Razavi in Mashhad city. Finding: The results indicate that integrating green economy principles (such as the use of renewable energies, sustainable agriculture, and resource management) with a sustainable tourism approach can lead to the creation of new economic opportunities, increased local community participation, and a reduction in negative environmental impacts.Furthermore, strategic planning based on these approaches enhances operational efficiency and increases the resilience of urban systems. Conclusion: Based on the findings, it can be concluded that the development of garden cities necessitates the integration of environmental and economic strategies.Designing localized models founded on green economy principles and sustainable tourism can pave the way for intelligent resource management, enhancement of social capital, and the realization of long-term sustainability in Iranian cities. Innovation: A key innovative and practical aspect of this research is the design of a strategic model for the development of garden cities, based on the integration of green economy and sustainable tourism.This model is generalizable to other urban spaces with similar characteristics and can serve as a basis for policymaking and decision-making for planning institutions. هدف: هدف این پژوهش بررسی راهبردهای نوین توسعه پایدار در باغ‌شهرها با تأکید بر اقتصاد سبز و گردشگری پایدار است. با توجه به چالش‌هایی همچون بهره‌برداری ناپایدار از منابع، کاهش سرانه فضای سبز و ضعف در تأمین مالی، این مطالعه به دنبال ارائه مدلی برای مدیریت بهینه باغ‌شهرها در راستای توسعه متوازن اقتصادی و زیست‌محیطی است. استفاده از باغ‌های شهری به عنوان یکی از راهکارهای توسعه پایدار می‌تواند به بهبود شرایط زیستی شهرها کمک کند. روش و داده: این پژوهش از نظر هدف، با توجه به مقصودی که در پی کسب آن است در گروه پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد. روش گردآوری داده‌ها در این پژوهش شامل تحلیل اسنادی، مطالعات میدانی و بررسی تطبیقی تجارب جهانی موفق در حوزه توسعه پایدار باغ‌شهرها بوده است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای منابع نظری و تجربیات اجرایی گردآوری و تفسیر شده‌اند. محدوده مورد مطالعه این پژوهش، شامل باغ‌های موقوفه آستان‌قدس‌رضوی در شهر مشهد است. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که ادغام اصول اقتصاد سبز (نظیر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، کشاورزی پایدار و مدیریت منابع) با رویکرد گردشگری پایدار می‌تواند به خلق فرصت‌های اقتصادی جدید، افزایش مشارکت جوامع محلی و کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی بینجامد. همچنین، برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی بر این رویکردها، منجر به بهبود کارایی بهره‌برداری و افزایش تاب‌آوری سیستم شهری می‌شود. نتیجه‌گیری: بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که توسعه باغ‌شهرها نیازمند تلفیق راهبردهای زیست‌محیطی و اقتصادی است. طراحی مدل‌های بومی‌سازی‌شده بر پایه اصول اقتصاد سبز و گردشگری پایدار می‌تواند زمینه‌ساز مدیریت هوشمند منابع، ارتقای سرمایه اجتماعی و تحقق پایداری بلندمدت در شهرهای ایرانی شود. نوآوری، کاربرد نتایج: از مهم‌ترین جنبه‌‌های نوآورانه و کاربردی تحقیق می‌توان به طراحی یک مدل راهبردی برای توسعه باغ‌شهرها بر پایه ادغام اقتصاد سبز و گردشگری پایدار اشاره کرد؛ مدلی که قابلیت تعمیم‌پذیری در دیگر فضاهای شهری با ویژگی‌های مشابه را داراست و می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی برای نهادهای برنامه‌ریز قرار گیرد.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_234871_3fe0b77207d9cc47e02d4efec83cc489.pdf

دانشگاه حکیم سبزواری مطالعات جغرافیایی مناطق خشک 2228-7167 16 62 2026 01 21 Investigating factors affecting tourists' satisfaction in cities in dry regions (Case study: Yazd city) بررسی عوامل مؤثر بر رضایت‌مندی گردشگران در شهرهای مناطق خشک (مطالعه موردی: شهر یزد) 218 234 225796 10.22034/jargs.2025.479830.1148 FA احمد حجاریان گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0003-4487-3586 Journal Article 2024 09 23 Aims: The satisfaction of tourists is considered one of the most important competitive factors and the best indicator to guarantee the future growth and development of tourist destinations. So, according to experts, the level of satisfaction of tourists is an important criterion for measuring the quality and efficiency of services provided in tourist destinations and plays a significant role in the return of tourists and their loyalty to tourist destinations. The purpose of this research is to investigate the factors affecting the satisfaction of tourists in Yazd city. Materials & Methods: The purpose of this research is to investigate the factors affecting the satisfaction of tourists in Yazd city. The current research is applied in terms of its purpose, nature, and method. It is a descriptive-analytical study employing a specific method. The information is documentary (a combination of library and field) and field (questionnaire). Findings: Based on the results of the PLS structural equation testing, the tourism management characteristic variable with a total impact coefficient of (0.933) had the greatest impact on tourist satisfaction, followed by the components of the general characteristic of the region (0.735), public services (0.697), accommodation services (0.576), catering services (0.535), and complementary factors (0.130) that are effective on tourist satisfaction. Conclusion: The results showed that tourists' satisfaction has a great impact on the direction of its economic benefits. Therefore, increasing satisfaction with how to choose the route to reach attractive points, avoiding confusion in navigation, accessing services and facilities, and meeting the expectations of tourists can increase the desire to return to the destination. Innovation: The innovation of this research is in the study area and research indicators. هدف: از آنجایی‌که مقصدها مکان‌هایی هستند که مردم آن‌ها را به‌ منظور تجربه‌ای خاص و بر اساس درکی که از خصیصه خاصی از جاذبه حاصل ‌شده است، برای اقامت و سفر انتخاب می‌کنند، می‌توان با استفاده از روش‌های برنامه‌ریزی برای آن‌ها یک رضایتمندی ایجاد کرد که بدین ترتیب، گردشگران در هنگام انتخاب بین مقصدی که دارای رضایتمندی دارند و رقبای آن، به خاطر جایگاه بهتری که آن مقصد در ذهن‌ها دارد را ترجیح دهند. این‌گونه است که امروز توجه صرف، به زیرساخت‌های سخت از بین رفته و تمرکزی قابل‌توجه به زیرساخت‌های نرم، طرح‌ریزی شهری نظیر طرح‌ریزی یک تصویر ذهنی رضایتمند در حال شکل‌گیری است. روش‌ها و داده‌ها: پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع مطالعه توصیفی _تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات نیز اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی (پرسشنامه) است. جامعۀ آماری این پژوهش گردشگران داخلی هستند که از 21 بهمن 1402 تا 30 شهریور 1403 به شهر یزد سفر کرده‌اند. یافته‌ها: بر اساس نتایج آزمون معادلات ساختاری PLS متغیر ویژگی مدیریت گردشگری با ضریب تأثیر کل (۰/۹۳۳) بیشترین تأثیر را بر رضایت‌مندی گردشگران داشته است و سپس به ترتیب مؤلفه‌های ویژگی کلی منطقه (۰/۷۳۵)، خدمات عمومی (۰/۶۹۷)، خدمات اقامتی (۰/۵۷۶)، خدمات پذیرایی (۰/۵۳۵) و عوامل مکمل (۰/۱۳۰) مؤثر بر رضایت‌مندی گردشگران هستند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد رضایت گردشگران تأثیر بسیاری بر جهت‌گیری منافع اقتصادی آن دارد؛ لذا افزایش رضایت‌مندی از چگونگی انتخاب مسیر برای رسیدن به نقاط جاذب، جلوگیری از سردرگمی در مسیریابی، نحوه دسترسی به خدمات و تسهیلات و تأمین انتظارات و توقعات گردشگران می‌تواند باعث افزایش تمایل به بازگشت به مقصد شود. نوآوری، کاربرد نتایج: نوآوری این پژوهش در منطقه مورد مطالعه و شاخص‌های پژوهش است.

https://jargs.hsu.ac.ir/article_225796_873244ae08eb666b7a601ff7344febbc.pdf