مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

تحلیل و ارزیابی عوامل موثر مدیریتی بر اساس ضوابط ساخت و ساز سبز در کلانشهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جهاددانشگاهی خراسان رضوی- واحد مشهد
چکیده
از منظر زیست محیطی، ساختمان‌ها نیمی از مصرف انرژی و مواد خام در سراسر کره زمین را دربرمی‏‌گیرند و مسئول ۳۶ درصد زباله تولید شده هستند. به گزارش سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت، میزان مصرف انرژی در ایران ۲/۵ برابر استاندارد جهانی است. در این میان شهر مشهد به عنوان دومین کلانشهر ایران، همواره در حال رشد و توسعه بوده و ساختمان‏‌های کنونی نه با برنامه و قواعد خاص زیست محیطی، بلکه بر اساس ضوابط محدودی ساخته شده‌اند، همچنین در این ساختمان‌ها ایده طراحی اکولوژیکی و معماری سبز مغفول مانده است. لذا این مقاله با هدف ارتقاء سطح کیفیت ساخت و ساز، کاهش مصرف منابع و اتلاف انرژی در بخش عظیم ساختمان در کلانشهر مشهد، سعی دارد با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و  روش‌های گردآوری اسنادی و کتابخانه‌‏ای و بهره‌گیری از استانداردهای بین‌المللی ساختمان سبز، به تبیین جایگاه ساختمان سبز در برنامه‏‌های توسعه شهری مشهد پرداخته و خلأهای ضوابط و قوانین موجود استخراج گردد و سپس مدیریت ساخت و ساز شهری که از طریق سازمان‏‌های متولی (شهرداری و سازمان نظام مهندسی) مدیریت می‌‏شود در راستای دستیابی به ساختمان سبز، بررسی و تحلیل گردد. لذا نظرات ۲۱ نفر از کارشناسان جمع‌آوری و مصاحبه‌‏های صورت گرفته نحوه مدیریت شهری مشهد در راستای دستیابی به ساختمان سبز و خلأهای موجود آن استخراج شد. در نهایت ضوابط ساخت ساختمان سبز در قالب ۷۰ شاخص و چهار مرحله عمر بنا (طراحی، اجرا، بهره‌برداری و نگهداری) و همچنین مدل پیشنهادی مدیریتی ساختمان سبز در شهر مشهد، حاصل نهایی کار است. همچنین راهکارهای لازم در جهت کاهش آسیب‌های زیست محیطی ساخت و سازهای موجود شهری در قالب راهکارهای مدیریتی، آموزشی، تشویقی و فرهنگ‌سازی، نظارتی، تولید دانش فنی و بومی دسته‌بندی و ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis and evaluation of effective management factors based on green construction criteria in Mashhad metropolitan

نویسنده English

farzaneh razzaghian
چکیده English

From environmental point of view, buildings uses half of the world's energy and raw material consumption and are responsible for 36% of the waste generated. According to the Fuel Consumption Optimization Organization, the amount of energy consumption in Iran is 2.5 times more over the world standard. Meanwhile, the city of Mashhad, as the second metropolis of Iran, is always growing and developing, and the current buildings are not built with special environmental programs and rules, but based on limited criteria. Green architecture also has been neglected. Therefore, this article aims to improve the quality of construction, reduce resource consumption and energy loss in a large part of the building in metropolis of Mashhad, using descriptive-analytical methods and collecting documents and using international green standards of building, to explain the position of green building in Mashhad urban development programs and to extract the gaps in the existing rules and regulations. Then urban construction management, which is managed through the responsible organizations (municipality and engineering system organization) in line with access to green building should be reviewed and analyzed. Therefore, the opinions of 21 experts were collected and interviews were conducted on how to manage Mashhad city in order to achieve the green building and its existing gaps. Finally, the construction criteria of the green building in the form of 70 indicators and four stages of the building life (design, implementation, operation and maintenance) as well as the proposed management model of the green building in Mashhad, is the final result of the work. Also, the necessary solutions to reduce the environmental damage of existing urban constructions have been categorized and presented in the form of management, educational, incentive and cultural strategies, supervision, production of technical and indigenous knowledge.

کلیدواژه‌ها English

Green building
rules and regulations
management factors
Mashhad
  1. آتمن، اوسمان، (1393). معماری سبز، مواد و تکنولوژی‏های پیشرفته، ترجمه فرشته صادقی، انتشارت اول و آخر
  2. آریان، علی. (1389). معرفى روش تحقیق کیفى- نظریه مبنایى. علوم اجتماعی.
  3. بنکدار، احمد، قرائی، فریبا، برک پور، ناصر، (1391). بررسی تطبیقی جایگاه اسناد طراحی شهری در نظام برنامه‌ریزی ایران و انگلستان، فصلنامه دانشگاه هنر، شماره 8، صص 167- 147
  4. پوراحمد، احمد، زیاری، کرامت الله، حاتمی نژاد، حسین، پارسا، شهرام (1397). شهر هوشمند: تبیین ضرورت ها و الزامات شهر تهران برای هوشمندی، فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال دهم، شماره 2، صص 22-1
  5. جیررودی، مهدی، سرور، رحیم، نوابخش، مهرداد، (1397). مقایسه تطبیقی شهرسبز در نظام برنامه‌ریزی شهری آلمان و ایران ( مورد مطالعه- کلانشهرهای برلین و تهران)، فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال دهم، شماره چهارم، صص 88- 75
  6. رحمتی، علیرضا، خدابنده، هلن، (1393). آسیب‌شناسی فرایند ارزیابی محیط زیستی در ایران، ویژه نامه پژوهش های محیط‌زیست، دوره 5، شماره10، صص 98- 91
  7. رزاقیان، فرزانه، آقاجانی، حسین، کاظمی، مهدی، محمودی، عطیه (1396). طرح پژوهشی آسیب‌شناسی ساخت‌وسازهای موجود و ارائه الگوی مناسب طراحی با هدف بهره‏مندی از عناصر پایدار زیست‌محیطی جهاد دانشگاهی مشهد، گروه توسعه پایدار شهری و منطقه ای، صص 87-104
  8. رزاقیان، فرزانه، رهنما، محمد رحیم، (1399). تحلیل شاخص های شهر اکولوژیک در ساختمان‌های بلندمرتبه کلانشهر مشهد، مجله مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دوره دهم، شماره 40، صص 103- 88
  9. رزاقیان، فرزانه، (1395). رساله دکتری با عنوان تحلیل ساختمان‌های بلندمرتبه مسکونی با تاکید بر نظریه شهر اکولوژیک در حوزه جنوب غرب کلانشهر مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، استاد راهنما: دکتر محمدرحیم رهنما، استاد مشاور: دکتر محمداجزاء شکوهی،
  10. رفیع زاده، علاالدین، میرسپاسی، ناصر، آذر، عادل، (1392). ارائه مدل مدیریت عملکرد در سطح دولت، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی، دانشگاه پیام نور، دوره 4، شماره 4، صص 100-81
  11. رهنما، محمد رحیم، و همکاران (1395)طرح پژوهشی سند توسعه زیست‌محیطی کلانشهر مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری
  12. سالنامه آماری کلانشهر مشهد، (1395). معاونت توسعه و برنامه‌ریزی شهرداری مشهد
  13. صالحی برمی، مونا، نوری کرمانی، علی، رضایی، علی اکبر، (1397). ارزیابی عملکرد زیست‌محیطی شهرداری تهران بر اساس شاخص های شهر سبز، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، سال دهم، شماره 33، صص 15-1
  14. طبیبیان، منوچهر، افشار، یاسمین، شهابی، مجتبی، (1394). "ارزیابی تطبیقی جایگاه زیست‌محیطی شهر تهران با 22 شهر آسیایی بر مبنای شاخص های رویکرد شهر سبز"، فصلنامه معماری وشهرسازی آرمان شهر، شمار ه15، صص 343- 329
  15. طرح جامع کلانشهر مشهد، (1395) مهندسین مشاور فرنهاد
  16. فیروز بخت، علی، پرهیزکار، اکبر، ربیعی، ولی اله (1391). راهبردهای ساختار زیست‌محیطی شهر با رویکرد توسعه پایدار شهری، (مطالعه موردی: شهر کرج)، مجله پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره 80، صص 239-213
  17. قبادیان، وحید، (1383). مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب، دفتر پژوهش‏های فرهنگی، چاپ دوم
  18. قرخلو، مهدی، حسینی، سیدهادی، (1386). شاخص های توسعه پایدار شهری، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره 8، صص 177-157
  19. قلعه نویی، محمود،(1390). "ارزیابی زیست‌محیطی ساختمان‌ها از طریق HQE نمونه موردی آپارتمان سه طبقه مسکونی در منطقه پنج اصفهان"، مجله محیط شناسی، سال سی و هفتم، شماره59، صص 134-123
  20. کامران کسمایی، حدیثه، براتی فرد، علیرضا، غفاری، پریچهر،(1390). نگرش‏ها و اصول معماری پایدار، همایش ملی عمران، معماری، شهرسازی و مدیریت انرژی، دانشگاه آزاد واحد اردستان
  21. ملکی، سعید، سعیدی، جعفر، (1395). بررسی ابعاد زیست‌محیطی و جایگاه محیط‌زیست شهری در برنامه های توسعه ایران، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، سال هشتم، شماره 27، صص 89-69
  22. موتین، کلیف، شرلی، پیتر، (1386). ابعاد سبز طراحی شهری، ترجمه کاوه مهربانی، انتشارات پردازش و برنامه‌ریزی شهری
  23. وونگ، تای-چی، یوئن، بلیندا،(2011). برنامه‌ریزی شهر اکولوژیک، ترجمه رهنما، محمد رحیم، و کریمی، الهه، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد

 Bauer, Michael & Mosle , Peter et.al (2009), Green Building: Guide book for Sustainable Architecture, p 28-35

  1. Beatley, T., and Newman ,P. (2009). Green Urbanism Down Under: Learning form sustainable communities in Australia, Washington DC: Island Press
  2. Corvacho, h., Brandao Alves, F. & Moreira da Costa, J., (2004). Architectural Design Evaluation Under Bioclimatic Issues, World Congress on Housing, Sustainability of the Housing Projects, Italy
  3. Duchene-Marullaz, Ph. Et al. (2001). Definition explicite de la qualite environnementale; referentiels des caracteristiques HQE ; Document 5, Association HQE
  4. Gauzin, Dominique – Muller, (2002), Sustainable Architecture and Urbanism: Concepts, Thechnologies, Examples, P22-27
  5. Newman, P., (2010). Green Urbanism and its Application to Singapore, Environment and Urbanization ASIA, 2010, 1(2): 149-170
  6. Rapoport, E., Vernay, A. (2011). Defining the Eco- City: A Discursive Approach, Management and Innovation for a Sustainable Built Environment
  7. USGBC, “About LEED” fact sheet (Washington, DC:2007)
  8. USGBC, (2014). LEED  v4 for BD+C: New Construction and Major Renovation ,Washington, DC
  9. Wines, James (2000) Green Architecture: the art of architecture in the age of ecology
  10. World Green Building Council, Annual Report,2019/2020
  11. Wong,T., B.,Yuen (2011). Eco-City Planning, Springer, Singapore, pp .50- 151
دوره 13، شماره 48
تابستان 1401
صفحه 126-101

  • تاریخ دریافت 12 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش 04 بهمن 1400
  • تاریخ انتشار 24 اردیبهشت 1401