مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

بررسی توزیع فضایی خدمات عمومی و سنجش رضایتمندی ساکنان از کیفیت دسترسی به آن‌ها (مورد مطالعه: شهر تربت حیدریه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
هدف: این تحقیق با هدف بررسی توزیع فضایی خدمات عمومی و سنجش میزان رضایتمندی ساکنان از کیفیت دسترسی به آن‌ها در شهر تربت‌حیدریه انجام شده است.
روش و داده‌ها: این تحقیق با روش توصیفی – تحلیلی انجام گرفته است. جامعه آماری محدوده قانونی شهر تربت‌حیدریه و نمونه‌ها به روش نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌بندی‌ شده انتخاب شده‌اند. داده‌های مورد نیاز به دو روش کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده است. داده‌های جمع‌آوری ‌شده به روش‌های آمار توصیفی و استنباطی از جمله آزمون مقایسه میانگین‌ها، آزمون، آنالیز واریانس و آزمون همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. تحلیل توزیع فضایی خدمات بر اساس مدل نزدیک‌ترین همسایه در فضای نرم‌افزار Arc Gis انجام شده است.
یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل فضایی توزیع خدمات عمومی نشان داد که خدمات آموزشی و فضای سبز به صورت نامنظم و خوشه‌ای، خدمات بهداشتی و درمانی به صورت منظم و کاربری‌های اداری و تجاری به صورت الگوی پراکنده توزیع شده‌اند. نتایج حاصل از آزمون مقایسه میانگین‌ها نشان داد که میزان رضایتمندی کلی ساکنان از کیفیت خدمات عمومی با میانگین (۳/۳۲۵)، بزرگ‌تر از حد متوسط است. نتایج حاصل از سنجش سطح رضایتمندی ساکنان مناطق مختلف از کیفیت دسترسی به خدمات عمومی بر اساس سطح درآمد ساکنان، به ترتیب بالاترین سطح رضایتمندی در بین ساکنان پُردرآمد با میانگین (۴/۰۵۹)، متوسط درآمد با میانگین (۳/۵۲۵) و کمترین میزان در بین گروه کم‌درآمد با میانگین (۲/۱۸) مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: با توجه به این‌که دسترسی به خدمات عمومی نقش مهمی در کیفیت زندگی ساکنان و در نتیجه رضایتمندی سکونتی آن‌ها دارد، برنامه‌ریزی در توزیع عادلانه و متناسب با تعداد و تراکم جمعیت در محلات مختلف شهر، با نگاه ویژه به محلات فقیرنشین از اهمیت خاصی برخوردار است.
نوآوری، کاربرد نتایج: جنبه نوآوری این پژوهش نسبت به تحقیقات مشابه این است که علاوه بر سنجش سطح رضایتمندی ساکنان به تفکیک محلات مختلف و نیز نوع خدمات، سنجش رضایتمندی بر اساس گروه‌های درآمدی نیز مورد اندازه‌گیری و تحلیل قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the spatial distribution of public services and measuring residents' satisfaction with the quality of access to them (Case Study: Torbat Heydarieh city)

نویسندگان English

Yaghoub Zanganeh 1
Fatemeh Shahriar 2
mahdi zanganeh 2
rahman zandi 3
1 Department of Geography and Urban and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar - Iran
2 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Geography and Environmental Sciences, Hakim Sabzevari Sabzevar University, Iran
3 Department of Natural Geography, Faculty of Geographical Sciences and Planning, Isfahan University, Isfahan, Iran
چکیده English

Aim: This research aims to investigate the spatial distribution of public services and measure the level of satisfaction of residents with the quality of access to them in Torbat Heydarieh.
Method and data: This research was done using a descriptive-analytical method. The statistical population of the legal area of Tarbiat Heydarieh and the samples were selected using stratified probability sampling. The required data was collected using library and field methods. The collected data was analyzed using descriptive and inferential statistical methods.
Findings: The spatial analysis of the distribution and dispersion of public services based on Moran's index shows that educational services and green spaces are irregular and clustered, health and treatment services are regular, and administrative and commercial uses are scattered. The results of the mean comparison test showed that the overall level of satisfaction of the residents with the quality of public services is greater than the average. The correlation coefficient results between the variable of income level and satisfaction with access to services show a significant positive correlation between the two variables.
Conclusion: The findings of this research underscore the importance of fair distribution of public services in enhancing the quality of life and residential satisfaction of the residents. Planning for equitable distribution, proportional to the number and density of the population in different areas of the city, with a special focus on the underserved areas, is of paramount importance for urban planners and policymakers.
Innovation: This research stands out from similar studies due to its comprehensive approach. In addition to measuring the level of satisfaction of residents by different neighborhoods and the type of services, it also measures and analyzes satisfaction based on income groups. This unique aspect provides a more nuanced understanding of the relationship between public service access and satisfaction, contributing to a more holistic approach to urban planning.

کلیدواژه‌ها English

Spatial distribution
Access to public services
Satisfaction
Torbat Heydarieh
اسماعیل‌زاده، حسن، کرباسی، پوران، روی دل، جابر، افضلی، معین، افضلی، زهرا (1395)، تحلیل فضایی پراکنش جمعیت خدمات شهری از منظر عدالت اجتماعی با استفاده از روش ترکیبی، پژوهش‌های جغرافیایی برنامه‌ریزی شهری، 4(2)، 241-260.
احمدی، محمد، شمسی‌پور، علی‌اکبر (1398)، تحلیل توزیع خدمات شهری با رویکرد عدالت فضایی، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 8(1)، 73-98.
هاشم زهی، نوروز، هاشم زهی، سمیه، هاشم زهی، سمانه (1400)، گونه‌شناسی عوامل مؤثر بر رضایتمندی از خدمات شهری و عمرانی شهرداری در منطقه 15 تهران به مردم قیامدشت، مطالعات جامعه شناختی شهری، 11 (41)، 29-62.
حقی، یعقوب، کرمی نسب، صدیقه (1399)، بررسی میزان رضایتمندی شهروندان نسبت به عملکرد شهرداری و شورای شهر در شهر گرمی، مجله جغرافیا و روابط انسانی، 3 (3)، 128-142.
رئیسی، محمد کریم (1402) بررسی رضایتمندی شهروندان از خدمات عمومی شهرداری با تأکید بر رویکرد مشارکتی در شهر نیکشهر، جغرافیا و روابط انسانی، 5 (4)، 296-317.
صابونچی لیل آبادی، میترا، امین زاده گوهرریزی، بهناز، شاه چراغی، آزاده (1399)، شاخص‌های ذهنی کیفیت زندگی  ساکنان مجتمع‌های مسکونی شهرهای جدید در ایران با تأکید بر ویژگی‌های معماری در شهرهای جدید اندیشه، پردیس و پرند، جغرافیا فصلنامه علمی و پژوهشی و بین‌المللی انجمن جغرافیایی ایران، 18 (67)، 143-162.
عسگری، سحر (1398)، سنجش تأثیر عوامل مشارکت پذیری شهروندان در مدیریت پسماند شهری، مجل جغرافیا و روابط انسانی، 2 (3)، 43-59.
عزیزی، محمد، اسماعیل‌پور، حیدر، مظلومیان، سعید (1398)، بررسی رابطه بین رضایتمندی شهروندان و عملکرد  شهرداری و شاخص‌های پایداری محیط زیست شهری، مجله مطالعات محیط زیست، 4 (2)، 1236-1249.
عبدی، علی، رحمانی، بیژن، تاج، شهره (1398)، تحلیل نابرابری‌های توزیع خدمات شهری از منظر عدالت فضایی در شهرستان قرچک، فصلنامه فضای گردشگری، 9 (33)، 69-88.
علیپور، عباس، علیپوری، احسان، علیزاده، مهدی (1397)، تحلیل عدالت فضایی در سکونتگاه‌های کویری با تأکید بر خدمات عمومی شهری، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 7 (26)، 71-86.
فرجی، امین (1395)، سنجش رضایتمندی از کیفیت زندگی در سکونتگاه‌های غیر رسمی در شهر بجنورد، دوفصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 8 (2)، 89-100.
مرادنژاد رحیم بردی، آنا، زارع، الهه، قاسم‌پور، فاطمه (1396)، سنجش رضایتمندی شهروندان از خدمات شهری شهرداری بابلسر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، برنامه‌ریزی فضایی، 7 (4)، 57-72.
موحدی‌نیا، مصطفی، خدابخشی، محمدرضا، محمدی‌زاده، نسرین (1399)، سنجش توزیع فضایی خدمات عمومی شهر کرمان با تأکید بر حکمروایی خوب شهری با استفاده از نرم‌افزار Geoda، دوفصلنامه جغرافیای اجتماعی شهری، 7(1)، 233-253.
مجیدی، مریم، منصوری، سید امیر، صابرنزاد، ژاله، براتی، ناصر (1398)، نقش رویکرد منظرین در ارتقای رضایتمندی از محیط شهری، نشریه علمی و پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی باغ نظر، 16(76)، 45-65. 
Bouzarovski A. Simcock N. )2017(.Spatializing energy justice. Energy Policy 107 ،640–648. https://ideas.repec.org/a/eee/enepol/v107y2017icp640-648.html#download
Dadashpoor, H., Rostami, F., Alizadeh, B. (2016). is inequality in the distribution of uarban facilities  
  inequitable? Exploring a method for indeitfying spatial inequity in an Iranian city , C ITIES,52, 159-172.
inequitable? Exploring a method for indeitfying spatial inequity in an Iranian city , C ITIES,52, 159-172.
Gordon D. (2010). Spatiai Justice and the Translation of European Strategic Planning Ideas in the   Urban Sub- region of SOUTH Yorkshire. https://doI.org/10.1177/0042098009357964
lzzy Yi Jian, J., Edwin H.W. (2020) .Spatial JUSTICE IN Public open Space Planning   :Accessibility And  Inclusivity . Habitat Internatonal 97(2020)102112. http://dx.doi.org/10.1016/j.habitatint.2020.102122
Lee, Y-J.(2008) Subjective quality of Life Measurement in Taipei, Building And Environment , 43:
Ouyang, W., Wang, B., Tian., Li ., and Niu, X., (2016), Spatial Deprivatian of Uarban Pubic Services
  in Migrant Enclaves Under the Context of a Rapidy Urbanizing China: AN Evaluation based on  Suburban Shanghai , Cities Article in press. https://doi.org/10.1016/j.cities.2016.06.004
Setianto,M.A.S., Gamal,A. (2021). Spatial gustice in the distribution of public services , THE 3 RD   Intemational Confereence on Smart City Innovation IOP Conf. Series: EART AND Environmental Science 673(2021)021024. https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/673/1/012024/pdf
Taleai, M., Sliuzas, R., Flacke, J. (2014) An intergrated framework to evaluat the equity of urban public
  facilities using spatial multi-criteria analysis Cities, 40 ,56-69. https://doi.org/10.1016/j.cities.2014.04.006

  • تاریخ دریافت 12 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 07 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 27 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 12 اردیبهشت 1403