مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

پتانسیل یابی منابع آب زیزمینی با استفاده از سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی به روش (FAHP) (مطالعه موردی: شهرستان سنقر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری، جغرافیای طبیعی ، دانشکده جغرافیا جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران
3 کارشناسی ارشد، برنامه ریزی شهری ، دانشکده جغرافیا ، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
چکیده
هدف: پژوهش حاضر به بررسی پتانسیل منابع آب زیرزمینی در شهرستان سنقر و شناسایی مناطق مستعد بهره‌برداری از این منابع با استفاده از ترکیب داده‌های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS پرداخته است.
روش و داده: به‌منظور تحلیل دقیق‌تر این منابع، از تصاویر سنجنده OLI ماهواره لندست 8 برای استخراج لایه‌های خطواره‌ها و پوشش اراضی استفاده شد. همچنین، لایه‌های شیب و شبکه آبراهه‌ها از مدل رقومی ارتفاعی DEM استخراج و لایه بارش بر اساس داده‌های ایستگاه‌های باران‌سنجی تهیه شد. سپس، وزن هر یک از لایه‌ها با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی فازی FAHP تعیین شده و در فرآیند تلفیق لایه‌ها مناطق با پتانسیل بالا شناسایی گردیدند
یافته‌ها: تحلیل نهایی با استفاده از قواعد فازی و عملگر Raster Calculator در محیط ArcGIS، نشان داد که مناطق مطالعه‌شده از نظر پتانسیل آب زیرزمینی در پنج رده عالی، خوب، متوسط، کم و ضعیف طبقه‌بندی می‌شوند. 16.62٪ از منطقه دارای پتانسیل عالی و 27.73٪ دارای پتانسیل خوب است که نشان‌دهنده تمرکز منابع ارزشمند آب زیرزمینی در برخی نواحی خاص است. در مقابل، 20.28٪ منطقه دارای پتانسیل کم و 11.99٪ دارای پتانسیل ضعیف است که نیاز به مدیریت پایدار منابع آب را برجسته می‌سازد. این پژوهش بر اهمیت تلفیق داده‌های سنجش از دور و GIS در شناسایی و ارزیابی منابع آب زیرزمینی تأکید دارد و نشان می‌دهد که این رویکرد می‌تواند به کاهش خطاهای جانمایی و بهبود دقت در اکتشاف منابع آبی کمک کند.
نتیجه‌گیری: نتایج تحلیل‌ها نشان داد که حوضه کارست دالاخانی به‌عنوان منطقه‌ای با پتانسیل بالا برای منابع آب زیرزمینی شناسایی شده است. وجود چشمه‌های متعدد با دبی مناسب در این حوضه، صحت روش‌های به‌کار رفته را تأیید می‌کند. همچنین، جهت‌گیری عمده خطواره‌ها مسیر احتمالی جریان آب زیرزمینی را در جهت شمال شرق به جنوب غرب مشخص نمود.
نوآوری، کاربرد نتایج: این پژوهش با ترکیب داده‌های سنجش از دور و GIS و استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)، رویکردی دقیق و نوین برای شناسایی منابع آب زیرزمینی ارائه داده است. همچنین، تحلیل خطواره‌ها برای تعیین مسیرهای جریان آب زیرزمینی، دقت اکتشاف منابع آبی را افزایش داده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Finding the potential of groundwater resources using remote sensing and geographic information system by (FAHP) method (case study: Songhor city)

نویسندگان English

RAHMAN ZANDI 1
zohre rooki 2
masume hasnlo 3
1 Department of Physical Geography, Faculty of Geographical Sciences and Planning, Isfahan University, Isfahan, Iran
2 PhD Student, Physical Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Master's Degree (MSc), Faculty of Geography, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
چکیده English

Aim: The present study investigates the potential of groundwater resources in Sonqor County.
Material & Method: To achieve a more precise analysis of groundwater resources, OLI sensor images from the Landsat 8 satellite were utilized to extract lineament and land cover layers. Additionally, slope and drainage network layers were derived from the Digital Elevation Model (DEM), while precipitation layers were generated using data from rain gauge stations. The weight of each layer was determined using the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP), and in the overlay process, high-potential groundwater zones were identified.Finding: The final analysis, conducted using fuzzy rules and the Raster Calculator operator in the ArcGIS environment, classified the study area into five groundwater potential categories: excellent, good, moderate, low, and poor. Results indicated that 16.62% of the region has excellent potential, and 27.73% has good potential, highlighting the concentration of valuable groundwater resources in specific areas. Conversely, 20.28% of the area has low potential, and 11.99% has poor potential, emphasizing the need for sustainable water resource management. This research underscores the importance of integrating remote sensing data and GIS in groundwater identification and assessment, demonstrating that this approach can reduce spatial errors and improve accuracy in groundwater exploration.Conclusion: The analysis results revealed that the Dalakhani karst basin is a high-potential area for groundwater resources. The presence of multiple springs with adequate discharge in this basin confirms the reliability of the applied methods. Furthermore, the major orientation of lineaments indicates the probable groundwater flow direction from northeast to southwest.Innovation: This study introduces a precise and innovative approach for groundwater resource identification by integrating remote sensing data and GIS with the FAHP model. Moreover, the analysis of lineaments to determine groundwater flow paths enhances the accuracy of groundwater resource exploration

کلیدواژه‌ها English

Groundwater
GIS remote sensing
FAHP fuzzy hierarchical analysis
karst geology
water resources potentialization

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 19 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 11 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 12 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 08 اردیبهشت 1405