مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

مطالعات جغرافیایی مناطق خشک

شناسایی و اولویت‌بندی موانع توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در استان خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه سیاست گذاری و توسعه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران
10.22034/jargs.2025.531070.1213
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی موانع توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در استان خراسان رضوی انجام شده است. با توجه به ظرفیت‌های گردشگری این استان، توسعه این اقامتگاه‌ها با چالش‌های زیرساختی، اقتصادی، مدیریتی و فرهنگی مواجه است. این مطالعه ضمن بررسی این موانع، راهکارهایی برای بهبود شرایط و تسهیل توسعه پایدار اقامتگاه‌های بوم‌گردی ارائه می‌دهد.
روش و داده: این پژوهش از روش‌شناسی پیمایش مقطعی در زمستان 1403 بهره گرفته و از نظر هدف، کاربردی است. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای با 31 مؤلفه و مقیاس لیکرت جمع‌آوری شده است. جامعه آماری شامل 23 اقامتگاه بوم‌گردی درجه یک استان خراسان رضوی بوده که با روش نمونه‌گیری هدفمند، 13 اقامتگاه به‌عنوان نمونه انتخاب شد. همچنین، خبرگان محلی شامل مالکان اقامتگاه‌ها، مسئولان گردشگری، دهیاران و فعالان حوزه بوم‌گردی به‌عنوان پاسخ‌دهندگان انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با آزمون تی تک‌نمونه‌ای، آنالیز واریانس یک‌طرفه و مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره MEREC در نرم‌افزار SPSS انجام شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مشکلات اقتصادی و معیشتی مهم‌ترین مانع توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در استان خراسان رضوی است، درحالی‌که چالش‌های اجتماعی-فرهنگی و مدیریتی نیز تأثیر قابل‌توجهی دارند. نتایج آزمون آنالیز واریانس یک‌طرفه تفاوت معناداری بین روستاهای مورد مطالعه را تأیید کرد که ناشی از عوامل زیرساختی، حمایت‌های دولتی و پذیرش فرهنگی است. همچنین، مدل MEREC نشان داد که مشکلات اقتصادی بیشترین وزن را در میان موانع توسعه دارند. این نتایج بر لزوم سیاست‌های حمایتی اقتصادی، فرهنگ‌سازی و بهبود زیرساخت‌های مدیریتی تأکید دارد.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در استان خراسان رضوی تحت تأثیر موانع اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی و زیرساختی قرار دارد. مشکلات اقتصادی، از جمله کمبود سرمایه‌گذاری و هزینه‌های بالا، مهم‌ترین چالش توسعه این صنعت هستند. همچنین، مقاومت فرهنگی و ضعف حمایت‌های دولتی در برخی مناطق، رشد اقامتگاه‌ها را محدود کرده است. مقایسه نتایج این پژوهش با مطالعات داخلی و بین‌المللی نیز بر اهمیت سرمایه‌گذاری، مدیریت کارآمد، بهبود زیرساخت‌ها و مشارکت جوامع محلی تأکید دارد. بر این اساس، توسعه پایدار اقامتگاه‌های بوم‌گردی مستلزم سیاست‌های حمایتی، تقویت بازاریابی، ایجاد مشوق‌های مالی و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Identification and Prioritization of Barriers to the Development of Ecotourism Accommodations in Khorasan Razavi Province

نویسنده English

hamide mahmoodi
Department of Tourism Policy and Development, Faculty of Tourism, University of Tehran
چکیده English

Aim: This study aims to identify and prioritize the barriers to the development of ecotourism lodges in Khorasan Razavi Province. Despite the province's significant tourism potential, the expansion of these lodges faces infrastructural, economic, managerial, and cultural challenges. This study examines these barriers and proposes solutions to improve conditions and facilitate the sustainable development of ecotourism accommodations.
Material & Method: This research employs a cross-sectional survey methodology conducted in the winter of 2025 and is applied in nature. Data were collected through a questionnaire comprising 31 items based on a Likert scale. The statistical population consisted of 23 first-grade ecotourism lodges in Khorasan Razavi Province, from which 13 were selected using purposive sampling. Additionally, local experts, including lodge owners, tourism officials, village administrators, and ecotourism stakeholders, were chosen as respondents. Data analysis was performed using one-sample t-tests, one-way ANOVA, and the MEREC multi-criteria decision-making model in SPSS.
Finding: The study findings indicate that economic and livelihood challenges are the primary barriers to the development of ecotourism lodges in Khorasan Razavi Province, while socio-cultural and managerial challenges also play significant roles. The results of the one-way ANOVA test confirmed significant differences among the studied villages, attributed to infrastructural conditions, government support, and cultural acceptance. Furthermore, the MEREC model revealed that economic issues hold the greatest weight among the barriers to development. These findings underscore the need for economic support policies, cultural awareness initiatives, and improvements in managerial infrastructure.
Conclusion: The study concludes that the development of ecotourism lodges in Khorasan Razavi Province is significantly influenced by economic, social, managerial, and infrastructural barriers. Economic challenges, particularly limited investment and high operational costs, pose the most critical obstacles. Additionally, cultural resistance and insufficient government support have hindered growth in certain areas.

کلیدواژه‌ها English

Supportive policy
local communities
ecotourism
barriers

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 03 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 22 اردیبهشت 1405