تبیین الگوی بازآفرینی پایدار محلات ناکارآمد شهری با تاکید بر حکمروایی و نقش کنشگران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 دانشگاه تهران

چکیده

هدف این پژوهش، ارزیابی و تبیین نقش و جایگاه کنشگران محلی در فرآیند بازآفرینی پایدار بافت‌های ناکارآمد و فرسوده شهر مشهد است. در این تحقیق سعی شده است تا به این سؤالات پاسخ داده شود که نقش و جایگاه کنشگران مختلف با تأکید ویژه بر کنشگران محلی در فرآیند بازآفرینی پایدار شهری چیست؟ و چگونه در این فرآیند نقش آفرینی می‌کنند؟ این پژوهش با رویکردی کیفی و در راستای تعیین جایگاه و تحقق همکاری میان کنشگران این فرآیند انجام می‌شود. راهبرد این پژوهش ترکیبی از مورد پژوهی و نظریه‌پردازی است. برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز از تکنیک‌های مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه (نمونه‌گیری هدفمند) استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که با توجه به شناسایی 57 کنشگر فعال و تقسیم‌بندی کنشگران به کنشگران اولیه و ثانویه (16 دسته همگن)، منافع و علایق متفاوت و همچنین قدرت اثرگذاری بر سایر کنشگران، ضروری است تغییر نگرش در نقش آن‌ها بر اساس تحقق حکمروایی همکارانه صورت پذیرد. در این راستا لازم است ضمن تأکید بر لزوم وجود طرح و برنامه مشترک به منظور مدیریت کنشگران این فرآیند، رهبری قدرتمندی به منظور پشتیبانی از حضور همه کنشگران در این فرآیند وجود داشته باشد. بررسی‌های انجام شده در این پژوهش نشان می‌دهد که حکمروایی همکارانه در فرآیند بازآفرینی پایدار شهری در شهر مشهد زمانی اتفاق می‌افتد که هم در سطح کلان و راهبردی و هم در سطح عملیاتی، تعامل و هماهنگی یکپارچه میان کنشگران بر اساس یک برنامه اقدام مشترک، مورد توجه و عمل قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the pattern of sustainable regeneration of inefficient urban neighborhoods with emphasis on governance and the role of local activists

نویسندگان [English]

  • mohammad hadi darroodi 1
  • hossein hatami nejad 2
  • saeed zanganeh 3
  • Ahmad Pourahmad 3
1 university of tahran, tehran, iran
2 university of Tehran, Tehran,iran
3 university of Tehran
چکیده [English]

The purpose of this research is to evaluate and explain the role and position of local activists in the process of sustainable regeneration of inefficient and worn-out tissues of Mashhad.In this research, an attempt has been made to answer these questions, what is the role and position of different actors with special emphasis on local actors in the process of sustainable urban regeneration? And how do they play a role in this process? This research is conducted with a qualitative approach in order to determine the position and realization of cooperation between the actors of this process.The strategy of this research is a combination of case study and theorizing. Observation, interview and questionnaire (targeted sampling) techniques have been used to collect the required information.The results of this research show that according to the identification of 57 active actors and the division of actors into primary and secondary actors (16 homogeneous categories), different interests and interests as well as the power to influence other actors, it is necessary to change the attitude in their role based on Collaborative governance should be realized.. In this regard, it is necessary to emphasize the need for a joint plan and program to manage the actors of this process, and there should be a strong leadership to support the presence of all actors in this process.The investigations carried out in this research show that collaborative governance in the process of sustainable urban regeneration in Mashhad city occurs when both at the macro and strategic level and at the operational level, there is integrated interaction and coordination between actors based on a joint action plan to be considered and acted upon.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Governance
  • urban regeneration
  • local activists
  • dysfunctional context
  1. امیری شهری، سیده مهتاب و دیگران (1400). مکان یابی اراضی مستعد توسعه درون‌زا در بافت فرسوده با بهره‌گیری از مدل تحلیلی F’ANP؛ (نمونه موردی: محله شهید آوینی مشهد)، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، شماره 106 .
  2. ایزدی، محمد سعید (۱۳۷۹). روند دگرگونی سازمان فضایی بافت‌های شهری ایران، ماهنامه شهرداری ها، شماره ۱۸.
  3. برانی و دیگران (۱401). سنجش عوامل مؤثر بر بازآفرینی شهری پایدار در بافت فرسوده شهر ارومیه (مورد مطالعه بافت مرکزی شهر)، فصلنامه پایداری، توسعه و محیط زیست، دوره 3، شماره 10، صص 46-25.
  4. پور احمد، احمد و دیگران(1389). سیر تحول مفهوم شناسی بازآفرینی شهری به عنوان رویکردی نو در نوسازی بافت‌های فرسوده، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی و اسلامی، شماره اول، پاییز1389، صص 89 - 73 .
  5. پیری عیسی؛ زالی نادر؛ تقی‌لو علی‌اکبر (1391). امکان‌سنجی به‌کارگیری رهیافت‌های توانمندسازی در ساماندهی سکونتگاه‌های غیررسمی ناحیۀ گلشهر مشهد، مجلۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال 3، شمارۀ 12، صص 119-134.
  6. جعفری جبلی و دیگران(1401). تبیین آثار بازآفرینی فضاهای شهری بر عملکرد اقتصادیاجتماعی بافت تاریخی اصفهان نمونة پژوهش: محدودة میدان امام علی (ع)، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی،دوره 33، شماره85، فروردین 1401، صص 42-19.
  7. دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (1385). بافت‌های فرسوده شهر تهران، مصوبه شماره 15301/310/300-24/04/1385 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
  8. دویران و دیگران(1390). بررسی رویکرد مداخله در بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری با رویکرد ترکیبی محله زینبیه زنجان، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال دوم، شماره هفتم، زمستان 1390، صص 90-71.
  9. عباچی، اعظم و دیگران (1397). رویکرد دولت مدار به بازآفرینی شهری و اعیانی سازی وابسته: تحلیل عملکرد ذینفعان کلیدی در نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر در مشهد، توسعه روستایی، دوره 11، شماره1.
  10. صحرایی، علیرضا و محمودی نیا، امین(1397). الگوی حکمرانی خوب، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، دوره8، شماره28، پاییز97، صص207-232.
  11. صرافی، مظفر (1381). به سوی نظریه‌ای برای ساماندهی اسکان غیررسمی- از حاشیه‌نشینی تا متن شهرنشینی، هفت شهر، سال 3، شمارۀ 8، صص 11-5.
  12. رهنما، محمد رحیم( 1387). اثرات اجرای طرح های بهسازی و نوسازی مرکز شهر مشهد بر محله پایین خیابان، فصل نامه جغرافیا و توسعه، دوره6، شماره11، صص180-157.
  13. زیاری، کرامت الله و دیگران (۱۳۹2). سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری بر اساس الگوی حکمرانی خوب شهری مطالعه موردی؛ شهر یاسوج، فصلنامه مسکن و محیط روستا، دوره32، شماره141، ص 86 تا69 .
  14. شهیدی، اکرم (1395). پیامدهای اجتماعی نوسازی بافت فرسوده در شهر مشهد : مورد پژوهی محله طبرسی ، دومین کنفرانس بین المللی تحقیقات در عمران، معماری و شهرسازی و محیط زیست پایدار.
  15. صحیزاده، مهشید، ایزدی، محمدسعید (۱۳۸۳). حفاظت و توسعه شهری: دو رویکرد مکمل یا مغایر، فصلنامه شهرسازی و معماری آبادی، سال چهاردهم، شماره ۴۵.
  16. صرافی، مظفر (۱۳۷۸). ضرورت بازنگری در نظام اداره کلان شهرهای ایران با استفاده از تجارب جهانی، فصلنامه آبادی، شماره ۳۲.
  17. عندلیب، علیرضا (۱۳۹۲). اصول نوسازی شهری: رویکردی نو به بافت‌های فرسوده، چاپ دوم، انتشارات آذرخش: تهران.
  18. کاظمیان و همکاران(1398). الگوی نقش و ساختار حکمروایی محلی در نظام مدیریتی ایران، فصلنامه مدیریت دولتی،دوره11، شماره2، صص 179-202.
  19. لطیفی، غلامرضا و دیگران (۱۳9۵). بررسی و ارزیابی سیاست های تامین مسکن در بافت‌های فرسوده نمونه موردی: محله آبکوه مشهد: پژوهشنامه خراسان بزرگ، دوره7، شماره 23.
  20. لطفی، سهند (۱۳۹۰). تبارشناسی بازآفرینی شهری از بازسازی تا نوزایی، انتشارات آذرخش، تهران.
  21. مافی عزت‌الله؛ رضوی محمد‌محسن (1391). برنامه‌ریزی استراتژیک توسعۀ محله‌ای با تأکید بر متغیرهای اجتماعی (مطالعۀ موردی: محلۀ طلاب شهر مشهد)، مجلۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال 4، شمارۀ 14.
  22. منوچهری و دیگران(1398). تأثیر جهانی شدن بر نهادهای مدنی در ایران، نشریه پژوهش سیاست نظری، شماره 25، صص157-179.
  23. مهدیزاده، جواد و همکاران (۱۳۸۲) برنامه‌ریزی توسعه شهری، تجربیات اخیر جهانی و جایگاه آن در ایران، مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران: تهران - نوذری، حسین علی (۱۳۸۱). بازخوانی هابرماس، تهران: نشر چشمه.
  24. نسترن مهین؛ قاسمی وحید؛ هادی‌زاده‌زرگر صادق (1392). ارزیابی شاخص‌های پایداری اجتماعی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP)، مجلۀ جامعه‌شناسی کاربردی، سال 24، شمارۀ 3، صص 173-155.
  25. هادی‌زاده‌زرگر، صادق (1391). سنجش و ارزیابی شاخص‌های پایداری اجتماعی در سطح محله‌های شهر مشهد، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، استاد راهنما مهین نسترن، دانشگاه هنر اصفهان، گروه معماری و شهرسازی.
  26. هادی زاده زرگر، صادق و دیگران (1390). بهسازی بافت فرسوده شهری با رویکرد پایداری اجتماعی مورد شناسی: محله دریادل شهر مشهد فصلنامۀ جغرافیا و آمایش شهری و منطقه ای، دوره 6، شمارۀ 21.

 

  1. Ansel, C. & Gash, A. (2008). Collaborative Governance in Theory and Practice, Journal of Public Administration Research and Theory, 18: 543-571.
  2. Bourne, L. (2009). Stakeholder Relationship Management: a Maturity Model for Organizational Implementation, Farnham, Surrey, UK Gower.
  3. Bringer, J. D., Johnston, L. H., & Brackenridge, C. H. (2006). Using Computer-Assisted Qualitative Data Analysis Software to Develop a Grounded Theory Project. Field Methods, 18: 245-266.
  4. Bryson, J.M.; Crosby, B.C.; Stone, M.M. (2006). The Design and Implementation of Cross-sector Collaboration: Propositions from the Literature, Public Administration Review, 66: 44-55.
  5. Carlson, C. (2007). A Practical Guide to Collaborative Governance, Portland, OR: Policy Consensus Initiative.
  6. Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. Los Angeles: Sage.
  7. Colantonio, A., Dixon, T. (2011). Urban Regeneration & Social Sustainability: Best Practice from European Cities, Wiley-Blackwell.
  8. Emerson, K.; Nabatchi, T., Balogh, S. (2011). An Integrative Framework for Collborative Governance, Journal of Public Administration Research and Theory, 22: 1-29.
  9. Flynn, N. (2007). Public Sector Management (5" ed.), London: Sage.
  10. Greif, A. (2006). Institutions and the Path to the Modern Economy: Lessons from Medieval Trade, New York: Cambridge University Press.
  11. Healey, P. (2006). Urban Complexity and Spatial Strategies, London: Taylor and Francis.
  12. Heynen, N.; Kaika, M. and Swyngedouw, E. (2006). In the Nature of Cities: Urban Political Ecology and the Politics of Urban Metabolism, Routledge and Taylor & Francis Group: London and New York.
  13. Innes, J.E. & Booher, D.E. (2010). Planning with Complexity: An Introduction to Collaborative Rationality for Public Policy, New York: Routledge.
  14. Innes, J.E. & Booher, D.E. (2014). A Turning Point for Planning Theory? Overcoming Dividing Discourses, Planning Theory: 1-19.
  15. Izadi, M.S. (2006). A study on city center regeneration: A comparative analysis of two different approaches to the revitalization of historic city centers in Iran, Newcastle University.
  16. Jones, P. & Evans, J. (2006). Urban regeneration, governance and the state: Exploring notions of distance and proximity. Urban Studies, 43(9): 1491-1509.
  17. Linden, R.M. (2010). Leading across Boundaries: Creating Collaborative Agencies in a Networked World, San Francisco: Jossey-Bass.
  18. Murayama, A. (2009). Toward the development of plan-making methodology for urban regeneration, in Horita, M., Koizumi, H. Innovations in Collaborative Urban Regeneration, Springer, Japan.
  19. Stouten, P. (2010). Changing Contexts in Urban Regeneration: 30 years of modernization in Rotterdam, Techne Press.
  20. UNDP (2005). Promoting ICT for Human Development in Asia Realizing the Millennium Development Goals, Regional Human Development Report.
  21. (2007). Guidebook on Promoting Good Governance in Public Private Partnerships, United Nation Economic Commission for Europe.
  22. Van Dijk, M.P. (2006). Managing Cities in Developing Countries: The Theory and Practice of Urban Management, Edward Elgar Publishing.